ฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเลี้ยงสัตว์น้ำ


ฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

บ่อเลี้ยงกุ้งในฟาร์มสาธิตต้นแบบฯ

คูน้ำทิ้งบ่อตกตะกอนและเติมอากาศ


ภาวะตลาดกุ้งของไทยในวันนี้ดูจะไม่สดใสเหมือนในอดีต เมื่อดูจากราคากุ้งที่ไม่แน่นอน และส่วนแบ่งการตลาดของไทยในตลาดโลกที่ปรับตัว ลดลง อีกทั้งเงื่อนไขทางการค้าระหว่างประเทศที่มีความซับซ้อนมากขึ้น เช่น การเลี้ยงที่ต้องปลอดสารปฏิชีวนะ ต้องมีระบบตรวจสอบย้อนกลับ การผลิตต้องมีมาตรฐานที่สูงขึ้นและไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้เกษตรกรมีภาระที่มากขึ้น และต้องประสบปัญหาขาดทุน ซึ่งทุก ๆ ปัญหาที่เกิดขึ้นก็ใช่ว่าหน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบจะนิ่งเฉย ทุกฝ่ายต่างก็เร่งหาทางแก้ไขปัญหาเหล่านี้กันอย่างเต็มความสามารถ


กรมควบคุมมลพิษ ในฐานะที่เป็นหน่วยงานที่มีพันธกิจในการควบคุม ป้องกัน และแก้ไขปัญหามลพิษ ตระหนักดีถึงผลกระทบจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งนี้ ได้ศึกษาแนวทางการบำบัดน้ำทิ้งจากบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาและแนวทางการควบคุมเลน และได้จัดทำฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เพื่อเป็นแนวทางในการบำบัดน้ำทิ้งจากบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งมิให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับฟาร์มของตนเองได้ และสร้างการมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นของตน


ฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่กล่าวมานั้น ตั้งอยู่บนพื้นที่ของชมรมผู้เลี้ยงกุ้งอำเภอปากพะยูน หมู่ที่ 6 ต.เกาะหมาก อ.ปากพะยูน จ.พัทลุง ซึ่งประกอบด้วยเกษตรกรรายย่อยจำนวน 11 ราย มีพื้นที่เลี้ยงรวม 44 ไร่ โดยภายหลังการปรับปรุงให้เป็นฟาร์มสาธิตต้นแบบฯ โครงสร้างของฟาร์มประกอบด้วยบ่อเลี้ยงกุ้งขาววานาไมขนาด 2-6.5 ไร่ จำนวน 14 บ่อ เลี้ยงด้วยระบบกึ่งปิด บ่อตกตะกอนขนาด 4.5 ไร่ ปริมาตร 12,240 ลบ.ม. บ่อเติมอากาศขนาด 4 ไร่ ปริมาตร 10,880 ลบ.ม. บ่อเก็บเลนขนาด 0.5 ไร่ จำนวน 2 บ่อ ปริมาตร 1,600 ลบ.ม. คูน้ำทิ้งยาว 1,000 เมตร ปริมาตร 7,600 ลบ.ม.

ระบบบำบัดน้ำทิ้งของฟาร์มสาธิตต้นแบบฯ เป็นระบบบำบัดน้ำแบบตกตะกอนและเติมอากาศ ประกอบด้วยหน่วยบำบัดหลัก 2 หน่วย คือ บ่อบำบัดโดยการตกตะกอน และบ่อบำบัดโดยการให้อากาศ บ่อบำบัดแต่ละบ่อจะมีปริมาตรอย่างต่ำเท่ากับปริมาตรบ่อเลี้ยง 1 บ่อ เพื่อสามารถบำบัดน้ำทิ้งได้หมดทั้งบ่อเมื่อเวลาจับกุ้ง การบำบัดใช้ระยะเวลา 8-11 วัน ก็สามารบำบัดน้ำทิ้งให้ได้ตามมาตรฐานน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง โดยใช้เวลาในการตกตะกอน 12-24 ชม. และใช้เวลาในการเติมอากาศ 7-10 วัน ซึ่งหลักการของระบบบำบัดจะอาศัยการตกตะกอนโดยธรรมชาติในระยะเวลาสั้น ๆ เพื่อกำจัดตะกอนแขวนลอยทั้งสารอินทรีย์ และสาร อนินทรีย์ ช่วยลดปริมาณตะกอนสารอินทรีย์ ธาตุอาหาร และสารมลพิษอื่น ๆ ลงระดับหนึ่ง แล้วจึงใช้การให้อากาศช่วยกำจัดสารอินทรีย์และสารมลพิษที่ยังเหลือตกค้างในน้ำทิ้ง ซึ่งวิธีนี้ไม่ต้องสิ้นเปลืองเงินมาก อีกทั้งยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับฟาร์มเลี้ยงกุ้งทุกขนาด หากแต่ฟาร์มขนาดเล็กที่มีพื้นที่เลี้ยงไม่มาก จำเป็นต้องมีการปรับซอยบ่อให้มีขนาดเล็กลง และลดพื้นที่เลี้ยงลงส่วนหนึ่งเพื่อปรับมาเป็นบ่อบำบัด

แผนผังฟาร์มสาธิตต้นแบบการบำบัดน้ำทิ้งจากบ่อกุ้ง (ก่อนการปรับปรุง)

คลิก ขยายภาพใหญ่ก่อนการปรับปรุง

แผนผังฟาร์มสาธิตต้นแบบการบำบัดน้ำทิ้งจากบ่อกุ้ง (หลังการปรับปรุง)

คลิก ขยายภาพใหญ่หลังการปรับปรุง

น้ำทิ้งจากบ่อเลี้ยงกุ้งขาวภายหลังการบำบัดด้วยวิธีดังกล่าว พบว่ามีคุณภาพน้ำทิ้งที่ดีขึ้นมาก ปริมาณสารแขวนลอย และมลสารอื่น ๆ ที่ละลายอยู่ในน้ำทิ้งมีค่าลดลงจนอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าค่ามาตรฐานน้ำทิ้งที่กำหนด โดยน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วมีคุณภาพที่ดีจนสามารถนำกลับมาใช้เลี้ยงกุ้งใหม่ได้ หรือหากระบายออกสู่แหล่งน้ำสาธารณะก็ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอีกด้วย

 ประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำทิ้งของฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
 พารามิเตอร์
 หน่วย
 มาตรฐานน้ำทิ้ง จากบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง
 คุณภาพน้ำทิ้ง
 ช่วงจับกุ้ง
 บ่อตกตะกอน
 บ่อเติมอากาศ
 1วัน
 ประสิทธิภาพ (%)
 12 วัน
 ประสิทธิภาพ (%)
 ความเป็นกรด-ด่าง
 -
6.5-9.0
8.6
8.7
-
8.3
-
 บีโอดี
 มก./ล.
20
22
20
9.8
8
61.6
 สารแขวนลอย
มก./ล.
70
513
47
90.8
42.5
91.7
 แอมโมเนีย
 มก.ไนโตรเจน/ล.
1.1
4.9
4.8
2.7
0.7
85.2
 ไฮโดรเจนซัลไฟด์
 มก./ล.
0.01
0.01
0.005
50.0
0.00
100
 ฟอสฟอรัสรวม
 มก.ฟอสฟอรัส/ล.
0.4
1.2
0.6
48.6
0.2
83.1
 ไนโตรเจนรวม
 มก.ไนโตรเจน/ล.
4
18.4
13.1
28.8
3.9
78.6


และเพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์แก่เกษตรกรในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา กรมควบคุมมลพิษ ได้จัดงานแถลงข่าว เรื่อง ฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ไปเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2548 ณ โรงแรม เจ.บี. หาดใหญ่ จ.สงขลา โดยมีนายอภิชัย ชวเจริญพันธ์ อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เป็นประธานในการแถลงข่าว โดยมีผู้เข้าร่วมงานแถลงข่าวจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เกษตรกร และผู้สื่อข่าวรวมทั้งสิ้น 128 ท่าน



ภายหลังงานแถลงข่าว กรมควบคุมมลพิษ ได้จัดทัศนศึกษาฟาร์มสาธิตต้นแบบระบบบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยในระหว่างการทัศนศึกษาได้มีการให้ความรู้แก่เกษตรกรในเรื่องการทำงานและการบำรุงรักษาระบบบำบัดน้ำทิ้ง การจัดการเลี้ยงที่เหมาะสม และแนวทางการพัฒนาเพื่อให้ได้รับการรับรอง มาตรฐานฟาร์มเลี้ยงกุ้งทะเลระบบซีโอซี (CoC)





ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
สำนักจัดการคุณภาพน้ำ
โทรศัพท์ 0 2298 2242 โทรสาร 0 2298 2202
E-mail : pornsri(dot)p(at)pcd(dot)go(dot)th

 
เกิดจากชายฝั่ง เกิดในทะเล น้ำมันรั่ว น้ำเปลี่ยนสี ขุดร่องน้ำ แท่นขุดเจาะ เหมืองแร่ ชุมชน อุตสาหกรรม เกษตรกรรม ท่องเที่ยว ท่าเรือ แหล่งกำเนิดมลพิษ มลพิษจากชุมชน มลพิษจากเกษตรกรรม มลพิษจากท่าเรือและสะพานปลา มลพิษจากการท่องเที่ยว มลพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม มลพิษจากการขุดเจาะก๊าซธรรมชาติ มลพิษจากการรั่วไหลของน้ำมัน มลพิษจากการขุดร่องน้ำ มลพิษจากการทำเหมืองแร่ในทะเล มลพิษจากปรากฎการณ์น้ำเปลี่ยนสีหรือขี้ปลาวาฬ