1. หลักการและเหตุผล

จากผลการติดตามตรวจสอบสถานการณ์มลพิษของประเทศไทยได้สะท้อนให้เห็นถึงสภาพปัญหาและความเสียหายหรือความ เสื่อมโทรมที่เกิดขึ้นต่อสิ่งแวดล้อมทั้งคุณภาพแหล่งน้ำและคุณภาพอากาศในพื้นที่ ต่าง ๆ ทั่วประเทศ ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากการประกอบกิจกรรมในชุมชนเมือง ภาคอุตสาหกรรมและภาคเกษตรกรรม แม้ว่าที่ผ่านมาจะมีการดำเนินงานเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมโดยหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องมาโดยตลอดแต่ก็ยังไม่เพียงพอ ทั้งนี้ การดำเนินงานแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมต้องอาศัยความร่วมมืออย่างสร้างสรรค์จากทุกฝ่ายในการผลักดันให้ระบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมมีประสิทธิภาพ มากยิ่งขึ้น

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (นายยงยุทธ ติยะไพรัช) จึงมีแนวคิดที่จะดำเนินโครงการ “นักรบสิ่งแวดล้อม” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมโดยกระบวนการการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของนิสิต นักศึกษาจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ในการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมและมลพิษจากแหล่งกำเนิด ซึ่งระยะแรกจะดำเนินการกับแหล่งกำเนิดประเภทโรงงานอุตสาหกรรมก่อนในทุกจังหวัดทั่วประเทศและจะขยายผลไปยังแหล่งกำเนิดอื่น เช่น อาคาร สถานประกอบการ ฟาร์มสุกร เป็นต้น

2. วัตถุประสงค์

3. ผลที่คาดว่าจะได้รับ

4. กลุ่มเป้าหมาย

5. พื้นที่ดำเนินการ

6. ขั้นตอนการดำเนินโครงการ

• สำรวจข้อมูลโรงงานและเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจวัดมลพิษทางน้ำและมลพิษทางอากาศ ครั้งที่ 1
• นำผลการตรวจวัดมลพิษทางน้ำและมลพิษทางอากาศไปใช้ในการกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมร่วมกับผู้ประกอบการโรงงาน
• เสริมสร้างศักยภาพการจัดการสิ่งแวดล้อมด้านน้ำเสียและอากาศให้กับโรงงานที่มีผล การตรวจวัดเกินค่ามาตรฐานที่กำหนด
• ดำเนินการตรวจซ้ำโดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม
กลุ่มที่ 1 – โรงงานที่มีผลการตรวจวัดผ่านเกณฑ์มาตรฐานให้ตรวจซ้ำทุก 6 เดือน
กลุ่มที่ 2 – โรงงานที่มีผลการตรวจวัดไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานซึ่งมีการเข้าไปเสริมสร้างศักยภาพการจัดการสิ่งแวดล้อมให้ตรวจซ้ำทุก 3 เดือน

6.1 ขั้นตอนการทำงานของนักศึกษา

บันทึกพิกัดที่ตั้งโรงงานด้วยเครื่อง GPS บริเวณด้านหน้าโรงงาน ถ่ายรูปบริเวณด้านหน้าโรงงานและบริเวณจุดเก็บตัวอย่าง จดรหัสและบันทึกข้อมูลใน “แบบสำรวจสิ่งแวดล้อมโรงงาน”

"การใช้เครื่องมือ GPS ของนักศึกษา"

รูปขยาย

"การบันทึกข้อมูล"

• “เก็บตัวอย่างน้ำทิ้ง” ของโรงงานอุตสาหกรรมตามวิธีการและพารามิเตอร์ที่กำหนด

• ตรวจวัดความทึบแสงของเขม่าควันจากปล่องของโรงงานอุตสาหกรรมที่มีหม้อไอน้ำ และโรงสีข้าวด้วยแผนภูมิเขม่าควันของ “ริงเกิลมานน์ (Ringelmann Chart)” ที่กรมควบคุมมลพิษจัดทำขึ้นตามวิธีการที่กำหนด

"แผ่นริงเกิลมานน์ (Ringelmann Chart)"

"ภาพแสดงการใช้แผ่นริงเกิลมานน์ (Ringelmann Chart)"

เก็บน้ำตัวอย่างใส่ขวดและรักษาสภาพตัวอย่าง ส่งตัวอย่างไปห้องปฏิบัติการ ตรวจสอบความถูกต้อง ครบถ้วนของแบบสำรวจหลังจากสิ้นสุดการปฏิบัติงานในแต่ละวัน

7. การเตรียมความพร้อมให้กับนิสิตนักศึกษา

• จัดให้มีการปฐมนิเทศนิสิต นักศึกษาเพื่อให้ทราบถึงขั้นตอนและวิธีการในการสำรวจข้อมูลโรงงานอุตสาหกรรม การเก็บตัวอย่างน้ำทิ้งและหรือการตรวจวัดความทึบแสงของเขม่าควัน

จัดทำ “คู่มือปฏิบัติการ นักรบสิ่งแวดล้อม” เพื่อแจกจ่ายให้กับนิสิต นักศึกษา

8. การเปิดตัวโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม

ภาพแสดงพิธีเปิดงาน "โครงการนับรบสิ่งแวดล้อม" เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2548 ณ บริเวณใต้สะพานพระราม 8 (ฝั่งธนบุรี)

9. รายชื่อสถาบันการศึกษาที่เข้าร่วม โครงการนักรบสิ่งแวดล้อม

กรุงเทพฯ และปริมณฑล

1. มหาวิทยาลัยมหิดล
2. มหาวิทยาลัยศิลปากร
3. มหาวิทยาลัยรามคำแหง
4. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
5. มหาวิทยาลัยสยาม
6. มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
7. มหาวิทยาลัยรังสิต
8. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
9. มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
10. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
11. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
12. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
13. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
14. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ
15. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร
16. สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
17. สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน
18. วิทยาลัยพาณิชยการอินทราชัย
19. วิทยาลัยเทคนิคสมุทรปราการ
20. วิทยาลัยเทคนิคดุสิต
21.วิทยาลัยเทคนิคดอนเมือง
22. วิทยาลัยเทคนิคธัญบุรี
23. วิทยาลัยเทคนิคปทุมธานี

ส่วนภูมิภาค

ภาคกลาง 5 สถาบัน

1. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ศูนย์องครักษ์
2. มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์
3. มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
4. มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
5. มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

ภาคตะวันออก 1 สถาบัน

1. มหาวิทยาลัยบูรพา

ภาคตะวันตก 4 สถาบัน

1. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
2. มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี
3. มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง
4. มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

ภาคเหนือ 15 สถาบัน

1. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
2. มหาวิทยาลัยแม่โจ้
3. มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
4. มหาวิทยาลัยนเรศวร
5. มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตพะเยา
6. มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ วิทยาเขตเชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน
7. มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย
8. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาวิทยาเขตน่าน
9. มหาวิทยาลัยราชภัฎแม่ฮ่องสอน
10. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาวิทยาเขตลำปาง
11. มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม วิทยาเขตพิษณุโลก
12. มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม
13. มหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์
14. มหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร
15. มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 22 สถาบัน

1. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติสกลนคร
2. มหาวิทยาลัยขอนแก่น
3. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
4. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
5. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
6. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
7. มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
8. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
9. มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธ์
10. มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ
11. มหาวิทยาลัยราชภัฎนครราชสีมา
12. มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์
13. มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
14. มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ
15. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
16. มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
17. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตกาฬสินธุ์
18. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
19. วิทยาลัยเทคนิคยโสธร
20. วิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ
21. วิทยาลัยการอาชีพนวมินทราชินีมุกดาหาร
22. สถาบันเทคโนโลยีราชมงคลวิทยาเขตสุรินทร์

ภาคใต้ 12 สถาบัน

1. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เขตการศึกษาสุราษฎร์ธานี
2. มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
3. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต
4. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
5. มหาวิทยาลัยทักษิณ
6. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
7. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
8. มหาวิทยาลัยทักษิณ
9. มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
10. มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา
11. มหาวิทยาลัยราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตภาคใต้
12. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชั วิทยาเขตภาคใต้

10. ผลการประกวดคำขวัญโครงการนักรบสิ่งเเวดล้อม