แนวปฏิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษสำหรับโรงเรียน

การดำเนินงานตามแนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน

ขั้นตอนที่ 1 การสร้างคณะทำงาน การมีส่วนร่วมของคนในองค์กรเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้การดำเนินงานตามแนวปฏิบัติที่ดีฯ เป็นไปอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน จึงต้องมีการสร้างคณะทำงานที่ประกอบ ด้วยผู้แทนจากแผนกสำคัญต่างๆ เริ่มตั้งแต่ ผู้บริหารโรงเรียน ครู/อาจารย์ แผนกงานครัว แผนกซ่อมบำรุง เป็นต้น คณะทำงานมีหน้าที่ให้ความเข้าใจและกระตุ้นให้บุคลากรทุกคนของโรงเรียนและนักเรียนมีความสนใจในการดำเนินงานตามแนวปฎิบัติที่ดี ฯ สนับสนุนและประสานงานระหว่างกิจกรรมต่างๆ ที่สำคัญ คือ ร่วมกันกำหนดเป้าหมาย วิธีการดำเนินงาน การแก้ไขปัญหา การติดตามและประเมินผล ตลอดจนการประชาสัมพันธ์เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ ขั้นตอนที่ 2 การสำรวจกิจกรรม คณะทำงานที่ตั้งขึ้นดำเนินการสำรวจกิจกรรมหลักของโรงเรียนอย่างละเอียดเพื่อให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมหลักแต่ละประเภท กับการใช้พลังงาน วัตถุดิบและทรัพยากร และผลของกิจกรรมกับของเสียที่เกิดขึ้น รวมถึงจุดหรือบริเวณใด ที่เกิดความสูญเสียและสามารถปรับปรุงให้ดีขึ้น ซึ่งกิจกรรมหลักของโรงเรียนประกอบด้วย

ขั้นตอนที่ 3 การสำรวจการใช้ทรัพยากร

ขั้นตอนที่ 4 แนวปฏิบัติที่ดี

คู่มือเล่มนี้ได้จัดทำเป็นตารางแนวปฏิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษสำหรับโรงเรียน ซึ่งคณะทำงานสามารถใช้ในการสำรวจกิจกรรมและสำรวจการใช้ทรัพยากรแต่ละประเภทในแต่ละกิจกรรม ดังปรากฎตามรายการตรวจสอบ (Chedklist) แนวปฎิบัติที่ดีท้ายเล่ม โดยใส่เครื่องหมาย ลงใน ของข้อที่มีการดำเนินการตามแนวปฏิบัติที่ดีแล้ว ในแต่ละกิจกรรม จากนั้นให้แสดงผลการสำรวจโดยรวบรวมเป็นคะแนนและค่าร้อยละเพื่อจะได้ทราบจากผลคะแนนรวมว่ามีเรื่องใด หรือข้อปฏิบัติใดที่ยังไม่ได้ทำหรือทำได้น้อย จะได้นำไปกำหนดเป็นแผนปฎิบัติงานและดำเนินการตามแผนต่อไป

จากตารางแนวปฏิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษสำหรับโรงเรียน ได้แบ่งกิจกรรมหลักของโรงเรียน ตามหมายเลขที่กำหนดดังนี้

ตัวอย่างวิธีลงรายการสำรวจและการคิดผลรวมคะแนนของงานที่ได้ดำเนินการไปแล้วตามแนวปฏิบัติที่ดีฯ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน (ตัวอย่าง) กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การใช้พลังงานไฟฟ้า หมวดไฟฟ้าแสงสว่าง 1. ปิดไฟในเวลาพักเที่ยงหรือที่เลิกการใช้งานหรือหมดความจำเป็นต้องใช้งาน การปิดสวิตช์ไฟบ่อยๆ ไม่ทำให้เปลืองไฟฟ้าแต่อย่างใด 2. เปิดม่านหรือหน้าต่างหรือติดตั้งกระเบื้องโปร่งแสงเพื่อรับแสงสว่างจากธรรมชาติแทนการใช้ แสงสว่างจากหลอดไฟ 3. กำหนดช่วงเวลาการเปิดปิดไฟให้เหมาะสมช่วงเวลาที่ใช้งาน   4. จัดระบบสวิตช์ควบคุมอุปกรณ์ไฟฟ้าแสงสว่างให้เหมาะสมกับพื้นที่ เช่น ปรับเป็นสวิตช์เปิดปิด แบบแยกแถว แยกดวง เป็นต้น     5. ติดสติ๊กเกอร์บอกตำแหน่งไว้ที่สวิตช์เปิดปิดหลอดไฟเพื่อเปิดใช้งานได้อย่างถูกต้อง     6. ใช้อุปกรณ์และหลอดไฟชนิดประหยัดพลังงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เช่น หลอดฟลูออกเรสเซนต์ (หลอดนีออน) แบบผอมแทนหลอดแบบธรรมดา (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 10) ใช้หลอดคอมแพ็กฟลูออเรสเซนต์ (หลอดตะเกียบ) แทนหลอดไส้ (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 75) ใช้โคมสะท้อนแสงแบบประสิทธิภาพสูง และใช้บัลลาสต์อิเล็กทรอนิกส์แทนบัลลาสต์แบบธรรมดา     7. ตรวจวัดความเข้มแสงปีละ 2 ครั้ง บริเวณที่ใช้ปฏิบัติงานให้มีความเข้มข้นเหมาะสมตามเกณฑ์ (ค่ามาตรฐานความสว่างในห้องเรียนอยู่ระหว่าง 300- 500 ลักซ์) หากมีความสว่างเกินความจำเป็นหรือไม่จำเป็นต้องใช้ไฟแสงสว่างบริเวณนั้นควรถอดหลอดไฟออก บางหลอด และเพิ่มหลอดไฟในจุดที่แสงสว่างไม่เพียงพอ     8.ทำความสะอาดหลอดไฟอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง เพราะฝุ่นละอองที่เกาะอยู่จะทำให้แสงสว่างน้อยลงและ อาจทำให้ต้องเปิดไฟหลายดวงเพื่อให้ได้แสงสว่างเท่าเดิม     9.เมื่อพบว่าหลอดไฟ สายไฟ ชำรุดหรือขาหลอดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือดำควรเปลี่ยนทันทีเพื่อป้องกันอัคคีภัยเนื่องจากไฟฟ้าลัดวงจร     10.รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการประหยัดพลังงานไฟฟ้าแสงสว่างอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์ จัดบอร์ดนิทรรศการ เสียงตามสาย หรือให้ความรู้โดยการจัดอบรม เป็นต้น จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 10 10 10 4 3 จำนวนข้อปฏิบัติที่ทำแล้ว 5 5 5 2 2 จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ 50 50 50 50 67

ตารางแสดงการกำหนดเป้าหมายปรับปรุงการปฏิบัติงานตามแนวปฎิบัติที่ดีฯ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน (ตัวอย่าง) กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การใช้พลังงานไฟฟ้า หมวดไฟฟ้าแสงสว่าง 1. กำหนดช่วงเวลาการเปิดปิดไฟให้เหมาะสมกับช่วงเวลาที่ใช้งาน 2. ใช้อุปกรณ์และหลอดไฟชนิดประหยัดพลังงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เช่น หลอดฟลูออเรสเซนต์ (หลอดนีออน) แบบผอมแทนหลอดแบบธรรมดา (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 10) ใช้หลอดคอมแพ็กฟลูออเรสเซนต์ (หลอดตะเกียบ) แทนหลอดไส้ (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 75) ใช้โคมสะท้อนแสงแบบประสิทธิภาพสูง และใช้บัลลาสต์อิเล็กทรอนิกส์แทนบัลลาสต์แบบธรรมดา     3. ทำความสะอาดหลอดไฟอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง เพราะฝุ่นละอองที่เกาะอยู่จะทำให้แสงสว่างน้อยลงและอาจทำให้ต้องเปิดไฟหลายดวงเพื่อให้ได้แสงสว่าง เท่าเดิม     4. เมื่อพบว่าหลอดไฟ สายไฟ ชำรุดหรือขาหลอดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือดำควรเปลี่ยนทันทีเพื่อป้องกันอัคคีภัยเนื่องจากไฟฟ้าลัดวงจร     5. รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการประหยัดพลังงานไฟฟ้าแสงสว่างอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์จัดบอร์ดนิทรรศการ เสียงตามสาย หรือให้ความรู้โดยการจัดอบรม เป็นต้น

ขั้นตอนที่ 5 การจัดทำแผนปฎิบัติงาน

ตารางที่ 1 แผนปฏิบัติงานเพื่อลดการใช้พลังงานไฟฟ้า (หมวดไฟฟ้าแสงสว่าง) ของโรงเรียน (ตัวอย่าง)

ขั้นตอนที่ 6 การพัฒนาบุคลากร

ขั้นตอนที่ 7 การดำเนินงานตามปฎิบัติงาน

ขั้นตอนที่ 8 การติดตามและประเมินผล

ตารางที่ 2 ผลการดำเนินงานและความก้าวหน้าของการปฏิบัติงานตามแนวปฏิบัติที่ดีฯ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน (ตัวอย่าง) กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การใช้พลังงานไฟฟ้า หมวดไฟฟ้าแสงสว่าง 1. ปิดไฟในเวลาพักเที่ยงหรือเมื่อเลิกการใช้งานหรือหมดความจำเป็นต้องใช้งาน การปิดสวิตซ์ไฟบ่อยๆ ไม่ทำให้เปลืองไฟฟ้าแต่อย่างใด 2.เปิดม่านหรือหน้าต่างหรือติดตั้งกระเบื้อง โปร่งแสงเพื่อรับแสงสว่างจากธรรมชาติแทน การใช้แงสว่างจากหลอดไฟ 3. กำหนดช่วงเวลาการเปิดปิดไฟให้เหมาะสมกับช่วงเวลาที่ใช้งาน 4. จัดระบบสวิตช์ควบคุมอุปกรณ์ไฟฟ้าแสงสว่างให้เหมาะสมกับพื้นที่ เช่น ปรับเป็นสวิตช์เปิดปิดแบบแยกแถว แยกดวง เป็นต้น     5. ติดสติ๊กเกอร์บอกตำแหน่งไว้ที่สวิตช์เปิดปิดหลอดไฟเพื่อเปิดใช้งานได้อย่างถูกต้อง     6. ใช้อุปกรณ์และหลอดไฟชนิดประหยัดพลังงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ (หลอดนีออน) แบบผอมแทนหลอดแบบธรรมดา (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 10) ใช้หลอดคอมแพ็กฟลูออกเรสเซนต์ (หลอดตะเกียบ) แทนหลอดไส้ (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 75 ) ใช้โคมสะท้อนแสงแบบประสิทธิภาพสูง และใช้บัลลาสต์อิเล็กทรอนิกส์แทนบัลลาสต์แบบธรรมดา     7. ตรวจวัดความเข้มแสงปีละ 2 ครั้งบริเวณที่ใช้ปฏิบัติงานให้มีความเข้มเหมาะสมตามเกณฑ์ (ค่ามาตรฐานความสว่างในห้องเรียนอยู่ระหว่าง 300- 500 ลักซ์ ) หากมีความสว่างเกินความจำเป็นหรือไม่จำเป็นต้องใช้ไฟแสงสว่างบริเวณนั้น ควรถอดหลอดไฟออกบางหลอด และเพิ่มหลอดไฟในจุดที่แสงสว่างไม่เพียงพอ     8. ทำความสะอาดหลอดไฟอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง เพราะฝุ่นละอองที่เกาะอยู่จะทำให้แสงสว่างน้อยลงและอาจทำให้ต้องเปิดไฟหลายดวง เพื่อให้ได้แสงสว่างเท่าเดิม     9. เมื่อพบว่าหลอดไฟ สายไฟ ชำรุดหรือขาหลอดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือดำควรเปลี่ยนทันทีเพื่อป้องกันอัคคีภัยเนื่องจากไฟฟ้าลัดวงจร     10. รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการประหยัดพลังงานไฟฟ้าแสงสว่างอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีการต่าง ๆเช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์จัดบอร์ดนิทรรศการ เสียงตามสาย หรือให้ความรู้โดยการจัดอบรม เป็นต้น จำนวนข้อปฎิบัติที่ควรทำ 10 10 10 4 3 จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว 8 8 8 2 2 จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ 80 80 80 50 67

ตารางที่ 3 ตัวชี้วัดแนวปฏิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน

ตารางที่ 4 การจัดเก็บข้อมูลตัวชี้วัดตามแนวปฎิบัติที่ดีฯ ด้านการใช้พลังงาน

ตารางที่ 5 การจัดเก็บข้อมูลตัวชี้วัดตามแนวปฏิบัติที่ดีฯ ด้านการใช้น้ำ

ตารางที่ 6 การจัดเก็บข้อมูลตัวชี้วัดตามแนวปฏิบัติที่ดีฯ ด้านขยะมูลฝอย

ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการดำเนินงาน* ตามแนวปฏิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษสำหรับโรงเรียน

• ความมุ่งมั่นของผู้บริหาร
• ความมั่นคงในนโยบาย
• การได้รับการฝึกอบรมในทุกระดับ
• ทุกคนมีศรัทธา และเห็นคุณค่าของเทคโนโลยีการผลิตที่สะอาดอย่างแท้จริง
• สร้างแรงจูงใจที่เหมาะสม
• การมีส่วนร่วมของบุคลากรทุกระดับและนักเรียนอย่างสม่ำเสมอ
• มีแหล่งข้อมูลที่ถูกต้องและเข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย
• มีทีมงานที่มีประสิทธิภาพ
• ดำเนินงานตามแนวทางของเทคโนโลยีการผลิตที่สะอาดอย่างต่อเนื่อง

* ปรับปรุงจากเอกสาร คู่มือเทคโนโลยีสะอาดสำหรับประชาชน. สถาบันสิ่งแวดล้อมอุตสาหกรรม. สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย. 2541

แนวทางปฏิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน

ตารางแสดงการกำหนดเป้าหมายปรับปรุงการปฏิบัติงานตามแนวปฎิบัติที่ดีฯ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การใช้พลังงานไฟฟ้า หมวดไฟฟ้าแสงสว่าง 1. ปิดไฟในเวลาพักหรือเมื่อเลิกการใช้งานหรือหมดความจำเป็นต้องใช้งาน การปิดสวิตซ์ไฟบ่อยๆ ไม่ทำให้เปลืองไฟฟ้าแต่อย่างใด 2.เปิดม่านหรือหน้าต่างหรือติดตั้งกระเบื้องโปร่งแสงเพื่อรับแสงสว่างจากธรรมชาติแทนการใช้แสง สว่างจากหลอดไฟ 3.กำหนดช่วงเวลาการเปิดปิดไฟให้เหมาะสมกับช่วงเวลาที่ใช้งาน   4.จัดระบบสวิตซ์ควบคุมอุปกรณ์ไฟฟ้าแสงสว่างให้เหมาะสมกับพื้นที่ เช่น ปรับเป็นสวิตซ์เปิดปิด แบบแยกแถว แยกดวง เป็นต้น     5.ติดสติ๊กเกอร์บอกตำแหน่งไว้ที่สวิตซ์เปิดปิดหลอดไฟเพื่อปิดใช้งานได้อย่างถูกต้อง     6.ใช้อุปกรณ์และหลอดไฟชนิดประหยัดพลังงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ อุตสาหกรรม เช่น หลอดฟลูออเรสเซนต์ (หลอดนีออน) แบบผอมแทนหลอดแบบธรรมดา (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 10) ใช้หลอดคอมแพ็ก ฟลูออเรสเซนต์ (หลอดตะเกียบ) แทนหลอดไส้ (ประหยัดไฟฟ้าร้อยละ 75) ใช้โคมสะท้อนแสงแบบประสิทธิภาพสูง และใช้บัลลาสต์ อิเล็กทรอนิกส์แทนบัลลาสต์แบบธรรมดา     7.ตรวจวัดความเข้มแสงปีละ 2 ครั้งบริเวณที่ใช้ปฏิบัติงานให้มีความเข้มเหมาะสมตามเกณฑ์ (ค่ามาตรฐานความสว่างของร้านค้าอยู่ระหว่าง 300-700 ลักซ์) หากมีความสว่างเกินความจำเป็นหรือไม่จำเป็นต้องใช้ไฟแสงสว่างบริเวณนั้นควรถอดหลอดไฟ ออกบางหลอด และเพิ่มหลอดไฟในจุดที่แสงสว่างไม่เพียงพอ     8.ทำความสะอาดหลอดไฟอย่างน้อยปีะละ 2 ครั้ง เพราะฝุ่นละอองที่เกาะอยู่จะทำให้แสงสว่างน้อยลงและอาจทำให้ต้องเปิดไฟหลายดวงเพื่อให้ได้แสง ส่วางเท่าเดิม     9.เมื่อพบว่าหลอดไฟ สายไฟ ชำรุดหรือขาหลอดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือดำควรเปลี่ยนทันทีเพื่อป้องกันอัคคีภัยเนื่องจากไฟฟ้าลัดวงจร     10.รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการประหยัดพลังงานไฟฟ้าแสงสว่างอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วย วิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์ติดป้ายหรือโปสเตอร์ หรือให้ความรู้โดยการจัดอบรม เป็นต้นิม จำนวนข้อปฎิบัติที่ควรทำ 10 10 10 4 3 จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 หมวดเครื่องปรับอากาศและพัดลมระบายอากาศ 1. ปิดเครื่องปรับอากาศทันที่เมื่อไม่ต้องการใช้งานและเมื่อต้องการเปิดเครื่องใหม่อีกครั้ง ควรรออย่างน้อย 15 นาที           2. ปิดเครื่องปรับอากาศทันทีหากไม่อยู่ในห้องนานกว่า 1 ชั่วโมง และปิดก่อนเวลาเลิกงานเนื่องจากยังคงมีความเย็นอยู่จนถึงเวลาเลิกงาน       3. ตั้งอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศไม่ต่ำกว่าที่ 25 อาศาเซลเซียส เนื่องจากหากตั้งอุณหภูมิให้สูงขึ้นทุก 1 องศาจะประหยัดไฟเพิ่มขึ้นร้อยละ 10       4. แยกสวิตช์ปิดเปิดเครื่องปรับอากาศและพัดลมระบายอากาศออกจากกัน เนื่องจากไม่จำเป็นต้องเปิดพัดลมระบายอากาศไว้ตลอดเวลาที่ใช้เครื่องปรับอากาศ       5. เปิดหน้าต่างให้ลมพัดเข้ามาในห้องช่วงที่อากาศไม่ร้อนแทนการเปิดเครื่องปรับอากาศ จะช่วยลดการใช้พลังงงานไฟฟ้าและเป็นการถ่ายเทอากาศอีกด้วย       6.ตรวจวัดประสิทธิภาพการไหลเวียนหรือการถ่ายเทของอากาศในห้องปรับอากาศ หากมีการไหลเวียนของอากาศไม่เพียงพอให้แก้ไข โดยติดตั้งพัดลมระบายอากาศ โดยขนาดของพัดลมระบายอากาศต้องมีความเหมาะสมกับขนาดของห้อง       7. เปิดพัดลมระบายอากาศ 5-10 นาที ทุก 2 ชั่วโมง และเปิดทันทีเมื่อเลิกใช้งาน ไม่เปิดตลอดเวลา       8. ใช้เทอร์โมสตัดที่มีความเที่ยงตรงในการควบคุมอุณหภูมิ เช่น เทอร์โมสตัตอิเล็กทรอนิกส์แบบตัวเลข       9. ติดเทอร์โมมิเตอร์ในห้องที่มีเครื่องปรับอากาศ เพื่อบอกอุณหภูมิและเป็นแนวทางในการปรับเทอร์โมสตัตแบบธรรมดา       10. ไม่นำต้นไม้มาปลูกในห้องที่มีเครื่องปรับอากาศ เพราะต้นไม้จะคายไอน้ำทำให้เครื่องปรับอากาศทำงานมากขึ้น       11. ย้ายเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ปล่อยความร้อน เช่น กาต้มน้ำร้อนไฟฟ้า เครื่องถ่ายเอกสาร เป็นต้น ออกไว้นอกห้องปรับอากาศ โดยเฉพาะเครื่องถ่ายเอกสารนอกจากจะปล่อยความร้อนออกสู่ห้องปรับอากาศทำให้สิ้นเปลืองไฟฟ้าแล้ว ผงหมึกจากเครื่องจะฟุ้งกระจายอยู่ในห้อง เป็นอันตรายต่อสุขภาพร่างกายของผู้ปฏิบัติงานบริเวณนั้น       12. ติดตั้งแผงระบายความร้อนหรือชุดคอนเดนซิ่ง ซึ่งอยู่นอกห้องปรับอากาศ ให้อยู่ห่างจากผนังอย่างน้อย 15 เซนติเมตร และทำความสะอาดอย่างน้อยทุก 3 เดือน หากอยู่ในสถานที่ที่มีฝุ่นมาก เช่น ใกล้ถนน ควรพิจารณาทำความสะอาดเดือนละ 1 ครั้ง เพราะฝุ่นที่สะสมอยู่จนสกปรกจะกลายเป็นฉนวนกั้นทำให้ความร้อนระบายไม่สะดวก     13. ตรวจสอบไม่ให้มีวัสดุปิดขวางทางลมที่ใช้ระบายความร้อนทั้งชุดคอยล์เย็นและชุดคอนเดนซิ่ง       14.ตรวจสอบและอุดรอยรั่วที่ผนัง ฝ้าเพดาน ประตูช่องแสง เพื่อป้องกันความเย็นรั่วไหลจากห้องปรับอากาศ       15. ทำความสะอาดแผ่นกรองอากาศอยู่เสมออย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง จะช่วยประหยัดไฟฟ้าได้ร้อยละ 5-7       16. กำหนดตารางการดูแลรักษา ซ่อมบำรุง และมีคู่มือปฏิบัติงาน       17. รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการประหยัดพลังงานไฟฟ้าจากการใช้เครื่องปรับอากาศอย่างจริงจัง และต่อเนื่องด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์ จัดบอร์ดนิทรรศการ เสียงตามสาย หรือให้ความรู้โดยการจัดอบรม เป็นต้น     จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 17 17 - 2 - จำนวนข้อปฏิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 หมวดอุปกรณ์สำนักงาน 1. ปิดจอภาพคอมพิวเตอร์เมื่อไม่มีการใช้งานนานเกินกว่า 15 นาที หรือตั้งโปรแกรมพักหน้าจอ           2. ปิดเครื่องคอมพิวเตอร์และเครื่องพิมพ์เมื่อไม่มีการใช้งานติดต่อกันนานกว่า 1 ชั่วโมง และปิดเครื่องทุกครั้งหลังเลิกการใช้งานพร้อมทั้งถอดปลั๊กออก       3. เลือกใช้คอมพิวเตอร์ที่มีระบบประหยัดพลังงาน เพราะใช้กำลังไฟฟ้าลดลงร้อยละ 55 ในขณะที่รอทำงาน และควรใช้จอภาพขนาดที่ไม่ใหญ่เกินไป เช่น จอภาพขนาด 14 นิ้ว จะใช้พลังงานน้อยกว่าจอภาพขนาด 17 นิ้ว ถึงร้อยละ 25       4. ตรวจแก้ไขเอกสารบนจอภาพแทนการตรวจแก้ไขบนเอกสารที่พิมพ์จากเครื่องพิมพ์จะช่วยลดการสิ้นเปลืองพลังงาน กระดาษ หมึกพิมพ์ และการสึกหรอของเครื่องพิมพ์ได้มาก       5. ติดตั้งเครือข่ายเชื่อมโยงการทำงานของเครื่องพิมพ์เพื่อใช้เครื่องพิมพ์ร่วมกัน จะช่วยลดความสิ้นเปลืองทั้งด้านพลังงานและการซ่อมบำรุง       6.ถ่ายเอกสารแบบสองหน้าเพื่อลดปริมาณการใช้กระดาษ         7. ปิดเครื่องถ่ายเอกสารทุกครั้งหลังเลิกงานพร้อมถอดปลั๊กออก         8. ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิดในสำนักงาน รวมทั้งพัดลมและเครื่องทำน้ำเย็นในห้องเรียน เมื่อเลิกใช้งานหรือเมื่อไม่มีความต้องการใช้งาน นานกว่า 1 ชั่วโมง         9.ปฏิบัติตามคำแนะนำการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆ อย่างเคร่งครัดเพื่อประหยัดพลังงานและยืดอายุการใช้งานอุปกรณ์       10. มีแผนการตรวจเช็คและทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดทุกชนิดเพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ       11. รณรงค์การประหยัดพลังงานไฟฟ้าของอุปกรณ์สำนักงานอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์ จัดบอร์ดนิทรรศการ เสียงตามสาย หรือให้ความรู้โดยการจัดอบรม เป็นต้น       จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 11 8 - - - จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 หมวดตู้เย็นและเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นๆ 1.ตั้งตู้เย็นไว้ในที่อากาศถ่ายเทสะดวกและอยู่ห่างจากฝาฝนังอย่างน้อย 15 เซนติเมตร เพื่อให้ระบายความร้อนได้ดี สามารถประหยัดไฟฟ้าได้ร้อยละ 39       2.ตั้งสวิตช์ควบคุมอุณหภูมิให้เหมาะสมกับประเภทอาหาร คือ 3-6 องศาเซลเซียสสำหรับช่องธรรมดาและลบ 8- ลบ 15 องศาเซลเซียสสำหรับช่องแช่แข็ง หากตั้งอุณหภูมิไว้ต่ำกว่าที่กำหนดนี้ 1 องศาเซลเซียส จะสิ้นเปลืองไฟฟ้าเพิ่มขึ้นร้อยละ 25       3.เก็บอาหารเป็นสัดส่วนไม่ปนกัน สิ่งที่หยิบบ่อยๆ ควรไว้ด้านนอกหรือบนสุด เพื่อหยิบใช้ได้สะดวกช่วยลดการรั่วไหลของความเย็นออกจากตู้ทำให้ประหยัดไฟฟ้า       4.ไม่ควรเก็บอาหารในตู้เย็นมากเกินไป และเก็บอาหารโดยจัดให้มีช่องว่างเพื่อให้อากาศภายในตู้ไหลเวียนอย่างทั่วถึง       5.ไม่นำของร้อนหรือยังอุ่นอยู่แช่ในตู้เย็นเพราะจะทำให้ตู้เย็นสูญเสียความเย็นและมอเตอร์คอมเพรสเซอร์ ต้องเริ่มผลิตความเย็นใหม่ทำให้สิ้นเปลืองไฟฟ้า       6.ไม่เปิดตู้เย็นบ่อยหรือเปิดไว้นานๆ จะทำให้อากาศเย็นไหลออกและสิ้นเปลืองไฟฟ้า       7.ละลายน้ำแข็งในช่องแช่แข็งอย่างน้อยทุก 1 เดือน เมื่อใช้ตู้เย็นชนิดไม่มีระบบละลายน้ำแข็งอัตโนมัติ       8.ทำความสะอาดแผงระบายความร้อนที่อยู่ด้านหลังของตู้เย็นให้สะอาดอยู่เสมอโดยการใช้ผ้าหรือ แปรงเช็ดฝุ่นเพื่อการระบายความร้อนที่ดี       9.ตรวจสอบขอบยางประตูตู้เย็นให้ปิดสนิทเพื่อป้องกันอากาศเย็นไหลออก โดยเสียกระดาษระหว่างขอบยางและปิดประตูตู้ ถ้าสามารถเลื่อนกระดาษขึ้นลงได้แสดงว่าขอบยางเสื่อมควรเปลี่ยนใหม่เพราะจะเป็นสาเหตุให้คอมเพรสเซอร์ ทำงานมากขึ้น สิ้นเปลืองไฟ       10.ตรวจสอบสภาพของตู้เย็นว่ามีไอน้ำเกาะบริเวณผนังด้านนอกหรือไม่ หากมีหยดน้ำเกาะแสดงว่าฉนวนเสื่อม       11.ใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดประหยัดพลังงาน 12.ปิดเครื่องใช้ไฟฟ้า เช่น กาต้มน้ำไฟฟ้าหม้อหุงข้าวไฟฟ้า พัดลด พร้อมถอดปลั๊กออกทันทีเมื่อเลิกใช้งาน   13.ตรวจสอบการรั่วไหลของไฟฟ้าจากอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ หากพบให้รีบปรับปรุงหรือซ่อมแซมทันที         14.เลือกใช้หม้อหุงข้าวแบบฝาล็อก เนื่องจากเหมาะกับการหุงข้าวในปริมาณมาก ข้าวร้อนอยู่ได้นาน 15.มีแผนการตรวจเช็คและซ่อมบำรุงเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิดเพื่อดูแลรักษาให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 15 4 15 4 3 จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 หมวดการหุงต้ม 1. เตรียมเครื่องประกอบอาหารไว้ให้พร้อมก่อนจุดไฟเตา         2.ตรวจสอบและปรับส่วนผสมของอากาศและก๊าซหุงต้มให้ถูกต้องจนได้เปลวไฟสีน้ำตาล เพื่อให้ความร้อนสูงสุด ควรตรวจสอบทุก 3 เดือน         3. ตั้งถังก๊าซไว้ในที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก ไม่ถูกแสงแดด และอยู่ห่างจากเตาไม่น้อยกว่า 1-1.5 เมตร         4. ปิดวาล์วที่หัวเตาและหัวปรับความดันทุกครั้งเมื่อเลิกใช้งาน         5.ใช้ก๊าซหุงต้มที่ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.)         6.ใช้ท่อยางและเหล็กรัดถังก๊าซที่มีคุณภาพ         7. ใช้น้ำสบู่เช็ดเพื่อตรวจสอบรอยรั่วของข้อต่อและสายยางส่งก๊าซทุกเดือน หากพบว่ามีฟองก๊าซเกิดขึ้นแสดงว่ามีการรั่วไหลให้รีบซ่อมทันทิ         8. ทำความสะอาดหัวเตาทุกสัปดาห์เพราะเศษอาหารที่อุดตันจะลดประสิทธิภาพเตา         9.ไม่ใช้โลหะทำความสะอาดรูเตา เพราะจะสึกหรอเร็ว ควรใช้ไม้ทำความสะอาดแทน         10. ทำความสะอาดภาชนะที่ใช้ประกอบอาหารไม่ให้มีเขม่าเกาะหนา เนื่องจากเขม่าที่จับก้นภาชนะจะกลายเป็นฉนวนกั้นความร้อน         จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ - - 10 - - จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การใช้น้ำ 1. ติดตั้งมิเตอร์น้ำสำหรับบริเวณหรือกิจกรรมที่สำคัญและมีการใช้ปริมาณมาก       2. ใช้ระบบถังพักสำรองน้ำ แทนการใช้เครื่องสูบน้ำ โดยตรงจากท่อ       3. ตรวจสอบถังพักน้ำและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง         4. ใช้เครื่องสูบน้ำที่มีประสิทธภาพสูงและมีขนาดเหมาะสมกับความต้องการใช้น้ำของร้านอาหาร         5. ตรวจสอบสมรรถนะการทำงาน รอยรั่ว และซีลยางของปั๊มน้ำทุก 6 เดือน       6. ใช้อุปกรณ์ประหยัดน้ำ เช่น ชักโครกชนิดประหยัดน้ำ หัวก๊อกแบบมีอุปกรณ์เติมอากาศ และก๊าซชนิดยกเปิดกดปิดแทนก๊อกชนิดแบบหมุน   7. ติดตั้งฝังบัวหรือวาล์วปิดเปิดน้ำที่ปลายสายยาง เพื่อควบคุมการใช้น้ำให้มีประสิทธิภาพ   8. ลดปริมาณการใช้น้ำของซักโครก โดยตั้งค่าลูกลอยให้มีการใช้น้ำไม่เกิน 3.5 ลิตร ต่อการกดชักโครก 1 ครั้ง หรือใช้วัสดุแทนที่ทน้ำซึ่งจะช่วยลดปริมาณการใช้น้ำ         9.ตรวจสอบการรั่วไหลของน้ำโดยการปิดก๊อกน้ำทุกตัว และสังเกตการเดินของมาตรวัดน้ำหากพบเห็นการรั่วไหลให้รีบแก้ไขทันที       10. ตรวจสอบการรั่วไหลของชักโครกโดยการหยดสีลงในถังพักน้ำ หากปรากฎสีที่ทดสอบบริเวณคอห่านแสดงว่ามีการรั่วไหล ให้รีบแก้ไขทันท       11. สอดส่องดูแลการสูญเสียน้ำ โดยเปล่าประโยชน์ เช่น ปิดก๊อกน้ำให้สนิททุกครั้ง ปิดก๊อกน้ำ หากพบว่ามีผู้ใช้ที่ไม่ปิดหรือปิดไม่สนิท แจ้งผู้ที่เกี่ยวข้องกับหากพบเห็นการรั่วไหลของน้ำ เช่น ท่อรั่วหรือแตก เป็นต้น 12. ทำความสะอาดบริเวณต่างๆ โดยการปัดกวาดฝุ่นละอองและเศษผงต่างๆ ออกก่อน แล้วจึงใช้น้ำในการทำความสะอาด เพื่อลดปริมาณน้ำที่ใช้และลดการปนเปื้อนของน้ำทิ้ง         13. รดน้ำต้นไม้ในเวลาเช้าตรู่แทนช่วงกลางวันที่มีแดดจัด และใช้หัวก๊อกฉีดแบบสเปรย์       14. กำจัดเศษอาหารและไขมันก่อนการล้างภาชนะ       15. แยกภาชนะที่จะล้าง โดยเริ่มจากการล้างแก้วน้ำดื่มช้อน และเครื่องครัว ตามลำดับ         16. ล้างภาชนะคราวละมากๆ แต่ไม่ควรปล่อยภาชนะทิ้งไว้นานจนมีคราบสกปรกแห้งติดแน่น         17. ล้างวัตถุดิบและภาชนะที่ใช้แล้วในอ่างที่บรรจุน้ำแทนการล้างด้วยการเปิดใช้น้ำจากหัวก๊อกโดยตรง       18. ใช้น้ำยาล้างจานแทนการใช้ผงซักฟอกล้างภาชนะบรรจุอาหาร       19. ใช้น้ำยาล้างจานในปริมาณที่พอเหมาะเพื่อลดปริมาณน้ำล้างภาชนะเกินความจำเป็น       20. ให้ความรู้แก่ผู้ค้าและผู้ปรุงอาหาร ในการล้างวัตถุดิบและภาชนะใช้แล้วอย่างถูกวิธีเพื่อประหยัดน้ำ และป้องกันการสะสมของไขมันในท่อน้ำทิ้ง       21.ให้ผู้ค้าและผู้ปรุงอาหารที่เข้ามาทำอาหาร จำหน่ายภายในโรงเรียนใช้น้ำอย่างประหยัด       22. ใช้แก้วรองน้ำเพื่อดื่มน้ำหรือแปรงฟัน แทนการใช้น้ำจากก๊อกน้ำโดยตรง       23. รินน้ำดื่มให้เพียงพอต่อความต้องการดื่มในแต่ละครั้งโดยไม่เหลือทิ้ง     24. เตรียมน้ำดื่มส่วนกลางไว้หลังห้องประชุมหรือโรงอาหาร และให้ผู้เข้าร่วมประชุมรินน้ำดื่มเอง     25. รณรงค์และฝึกการล้างมือให้มีการใช้น้ำอย่างประหยัด 26. จัดให้มัสบู่เหลวที่ไม่เข้มข้นมาใช้แทนสบู่ก้อนที่อ่างล้างมือเพื่อลดปริมาณน้ำที่ใช้ล้างมือ     27. จดบันทึกผลการตรวจวัดน้ำและค่าใช้จ่ายเป็นประจำทุกเดือน พร้อมเผยแพร่ให้บุคลากรในองค์กรทราบ 28.สร้างแรงจูงใจให้แก่บุคลากร โดยให้รางวัลกับผู้ที่สามารถประหยัดการใช้น้ำอย่างได้ผล 29. รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการประหยัดน้ำอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์ประชาสัมพันธ์ ติดป้ายหรือโปสเตอร์ มีเอกสารการอนุรักษ์พลังงานให้ลูกค้าอ่าน หรือให้ความรู้ในการจัดอบรมพนักงาน เป็นต้น หมวดการจัดการน้ำเสีย 30. ติดตั้งถังดักไขมันที่มีประสิทธิภาพสำหรับห้องครัวหรือห้องอาหาร         32. จัดทำรางระบายน้ำเสียโดยเฉพาะจากห้องครัวและบริเวณที่ล้างภาชนะเพื่อระบายลงบ่อดักไขมัน         33. ตักไขมันในถังดักไขมันไปกำจัดอย่างเหมาะสมทุกสัปดาห์         34. จัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพและนำน้ำที่บำบัดแล้วกลับมาใช้ประโยชน์         35. หมุนเวียนน้ำใช้แล้วนำมารดน้ำต้นไม       36. ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เช่น น้ำจุลินทรีย์สร้างสรรค์ ผลิตภัณฑ์ฉลากเขียว ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากธรรมชาติแทนสารเคมีเป็นอันตราย เป็นต้น จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 18 11 27 13 17 จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การจัดการมูลฝอยและสิ่งปฎิกูล 1. ใช้วัสดุและอุปกรณ์ต่างๆ เท่าที่จำเป็นและปยัด โดยมีการสำรวจและวางแผนการใช้ล่วงหน้า 2. ไม่เลือกซื้อหรือใช้บรรจุภัณฑ์ที่ย่อยสลายยากใช้วัสดุและอุปกรณ์ต่างๆ ที่มีอายุการใช้งานยาวนาน และใช้ได้หลายครั้งแทนการใช้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้ง เช่น ใช้กระดาษจดรายการอาหารทั้ง 2 หน้า ใช้กระดาษจดรายการอาหารทั้ง 2 หน้า ใช้ปากกาหมึกซึมแทนปากกาลูกลื่น นำถังเปล่าน้ำมันพืชไปใช้ประโยชน์อย่างอื่น 3. ใช้วัสดุและอุปกรณ์ต่างๆ ที่มีอายุการใช้งานยาวนาน และใช้ได้หลายครั้งแทนการใช้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้ง เช่น ปากกกาหมึกซึมแทนปากกาลูกลื่น คลิบหนีบกระดาษแทนการเย็บด้วยลวด เป็นต้น     4. ใช้สินค้าชนิดเติม (refill) หรือสินค้าที่จัดซื้อครั้งละจำนวนมาก เพื่อลดขยะบรรจุภัณฑ์หรือภาชนะบรรจุ ทำให้ประหยัดค่าใช้จ่าย 5. ให้นักเรียนและบุคลากรใช้กระดาษอย่างมีประสิทธิภาพ คือใช้ทุกแผ่นและทุกหน้า       6.แยกกระดาษที่ผ่านการใช้แล้วทั้งสองหน้าออกจากขยะประเภทอื่นเพื่อนำไปรีไซเคิล     7.ใช้ซองซ้ำในการส่งเอกสาร   8. ลดขั้นตอนการทำงานที่ใช้เอกสาร ส่งเสริมให้มีการใช้จดหมายเวียนภายในแทนการถ่ายเอกสารส่งถึงผู้เกี่ยวข้องทุกคน   9. ให้กิจกรรมการเรียนการสอนเป็นกิจกรรมที่ก่อให้เกิดขยะน้อยที่สุด         10. กำหนดปริมาณสารเคมีที่จะใช้ประกอบการเรียนการสอนทั้งการทดลองวิทยาศาสตร์ งานช่าง หรืองานเกษตรอย่างเหมาะสมเพื่อลดปริมาณการปนเปื้อนของสารเคมีในน้ำทิ้งออกสู่สิ่งแวดล้อม         11. ให้ความรู้แก่ผู้ค้าเรื่องการลดประเภทถุงพลาสติกและขยะบรรจุภัณฑ์อื่นๆ โดยใช้ตะกร้าหรือถุงผ้าในการจ่ายตลาด     12. ให้นักเรียนมีภาชนะเป็นของตนเองในการรับประทานอาหารหรือซื้อน้ำดื่ม         13.ให้ความรู้กับนักเรียนเรื่องการใช้วัสดุต่างๆ ให้เกิดประโยชน์มากที่สุดไม่ให้เหลือทิ้งเป็นขยะออกสู่สิ่งแวดล้อม เช่น การนำกลับมาใช้ใหม่การนำของที่เหลือทิ้งไปใช้ประโยชน์อย่างอื่นที่เหมาะสม         14 .ขยะประเภทเศษอาหาร ขยะรีไซเคิล ขยะอันตราย เช่น หลอดไฟฟ้า ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ กระป๋องสเปรย์ ยารักษาโรคที่หมดอายุ ขยะบรรจุภัณฑ์สารเคมีในโรงฝึกงานบรรจุภัณฑ์สารเคมีเพื่อการทำความสะอาดและขยะจากการซ่อมบำรุง เช่น เศษตะปู เศษเหล็ก อลูมิเนียม น้ำมันเครื่อง และชิ้นส่วนต่างๆ ที่ไม่ใด้ใช้แล้ว ให้แยกเก็บใส่ถุงหรือภาชนะที่มิดชิดเพื่อนำไปกำจัดและนำไปรีไซเคิล 15.นำเศษอาหารประเภทผักและผลไม้สด เศษใบไม้หญ้าไปทำปุ๋ยน้ำหรือปุ๋ยหมักสำหรับต้นไม้ โดยใช้จุลินทรีย์เร่ง         16.จดบันทึกข้อมูลปริมาณขยะแต่ละประเภทค่าใช้จ่ายในการกำจัด ราคาขยะรีไซเคิลที่ขายได้เป็นประจำทุกครั้ง   17.นำขยะไปทิ้งอย่างถูกต้องตามวิธีกำจัดขยะแต่ละประเภทและมีถังขยะสำหรับสับเปลี่ยนหมุนเวียนใช้ตลอดเวลา 18. รณรงค์สร้างจิตสำนึกในการจัดการขยะอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์หรือป้ายประชาสัมพันธ์แก่ลูกค้า และส่งเสริมให้พนักงานเข้ารับการอบรม เป็นต้น จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 13 17 10 10 8 จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ

แนวปฎิบัติที่ดีด้านการป้องกันและลดมลพิษ สำหรับโรงเรียน กิจกรรมที่ 1 2 3 4 5 การจัดการด้านอนามัยและความปลอดภัย 1. ผู้ปรุง ผู้เตรียมอาหาร ผู้ล้างภาชนะ หรือผู้ที่ทำงานเกี่ยวข้องกับอาหารทุกคนแต่งกายสะอาดสวมเสื้อมีแขน ผูกผ้ากันเปื้อน สวมหมวกหรือเน็ตคลุมผม         2. เจ้าหน้าที่แผนกโรงอาหารต้องประกอบ ปรุง และบรรจุอาหารตามวิธีปฎิบัติเรื่องสุขาภิบาลอาหาร         3. ใช้สารปรุงรสอาหารที่มีความปลอดภัยและได้รับการรับรองจากหน่วยงานเกี่ยวข้องเช่นสำนักงาน คณะกรรมการอาหารและยา (อย.)         4. ภาชนะใส่เครื่องปรุงรสมีฝาปิดป้องกันแมลงและการปนเปื้อนของเชื้อโรค         5. นำอาหารที่ปรุงสำเร็จและเก็บใส่ภาชนะที่สะอาดมีฝาปิดมิดชิดและวางสูงจากพื้นอย่างน้อย 60 เซนติเมตร         6. เจ้าหน้าที่แผนกโรงอาหารต้องบริการจ่ายอาหารตามวิธีปฏิบัติเรื่องสุขาภิบาลส่วนบุคคล         7. เจ้าหน้าที่แผนกโรงอาหารเก็บรวบรวมทำความสะอาดตามวิธีปฏิบัติเรื่องสุขาภิบาลอาคารสถานที่ ประกอบอาหาร         8. จัดสภาพแวดล้อมและอุปกรณ์ภายในครัวให้สะอาดเป็นระเบียบ เพื่อความสะอาดในการใช้งานและป้องกันไม่ให้เป็นแหล่งพาหนะโรค         9. เก็บซ้อน ส้อม ตะเกียบที่ล้างสะอาดแล้ว ต้องเก็บวางในลักษณะที่เป็นด้ามจับไว้ด้านบนในภาชนะโปร่งสะอาด เก็บวางให้เป็นระเรียบโดยการวางเรียงไว้ในทางเดียวกัน และหยิบจับเฉพาะด้ามเท่านั้น         10. ดูแลรักษาเขียงและมีดให้สะอาดและอยู่ในสภาพดีแยกใช้ระหว่างเนื้อสัตว์สุก เนื้อสัตว์ดิบ และผักผลไม้ โดยล้างให้สะอาดทั้ก่อนและหลังการใช้งานและผึ่งให้แห้งในที่โปร่งโดยวางให้ได้รับแสงแดด         11. หมั่นทำความสะอาดใบพัดพัดลมเพื่อป้องกันฝุ่นผงปลิวลงสู่อาหาร       12. ติดตั้งปล่องระบายอากาศบริเวณหัวเตาที่ประกอบอาหารเพื่อการระบายควันที่สะสมในห้องครัวและ หากอากาศยังถ่ายเทไม่สะดวกควรติดตั้งพัดลมระบายอากาศควบคู่ไปด้วย       13.ทำความสะอาดก๊อกน้ำดื่ม บริเวณจุดน้ำดื่มและตู้เย็นเป็นประจำ       14. ทำความสะอาดและเปลี่ยนไส้กรองน้ำตามระยะเวลาที่กำหนด         15. จัดทำอ่างล้างจานที่ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาลอาหาร สำหรับผู้ที่เข้ามาจำหน่ายอาหารในโรงเรียน       16. กำจัดขยะเศษอาหารต่างๆ ไม่ให้เหลือข้ามวัน         17. ปิดถังขยะให้มิดชิด 18.ล้างถังขยะหลังจากนำขยะออกไปทิ้งในแต่ละวันตากแดดให้แห้ง และนำกลับมาใช้ใหม่       19. รักษาความสะอาดห้องน้ำและห้องส้วมให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ         20. มีอ่างล้างมือที่ใช้การได้ดี และบริเวณห้องน้ำ ห้องส้วมมีสบู่เหลวใช้ตลอดเวลา   21. ใช้วัสดุปรับกลิ่นห้องน้ำที่ไม่เป็นสารเคมีอันตราย เช่น การบูรแทนสารเคมีกลิ่น เป็นต้น         22. ตรวจสอบสภาพและประสิทธิภาพของอุปกรณ์เครื่องใช้ทุกอย่างให้อยู่ในสภาพดี ใช้การได้ไม่เกิดอันตราย         23. ตรวจสอบสายไฟเป็นประจำและเปลี่ยนสายไฟที่เก่าและชำรุดทันที         24. รักษาพื้นสนาม พื้นซีเมนต์ และพื้นทางเดินให้แหงสะอาดอยู่เสมอ ไม่ให้มีจุดสะดุดต่างๆ หรือวัสดุกีดขวางที่อาจก่อให้เกิดอันตราย     25. ทำความสะอาดพื้นซีเมนต์บริเวณที่ล้างจานและที่ขายอาหารอย่างสม่ำเสมอเพื่อลดการจับของคราบไขมัน และตะไคร่น้ำ เพื่อป้องกันอันตรายจากพื้นลื่นย         26. ติดตั้งอุปกรณ์ดับเพลิงและสัญญาณเตือนภัยฉุกเฉินทุกอาคารและทุกชั้น 27. มีการซ้อมอพยพหนีภัยอย่างสม่ำเสมอ 28.จัดเก็บวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ อย่างเป็นระเบียบ โดยเฉพาะวัสดุที่อาจเป็นเชื้อเพลิงหรือวัตถุไวไฟไว้ในที่ปลอดภัย เช่น กระดาษ กล่อง น้ำมัน ทินเนอร์ เป็นต้น 29. จัดให้มีคู่มือหรือเอกสารแสดงขั้นตอนการจัดการอุบัติภัยและเหตุฉุกเฉินไว้ในบริเวณสำคัญ เช่น แผงระบบไฟฟ้ารวม จุดรวมก๊าซหุงต้ม เป็นต้น เพื่อให้ทุกฝ่ายสามารถรักษาความปลอดภัยในระบบต่างๆ     30. จัดให้มีคู่มือหรือเอกสารแสดงขั้นตอนการจัดการอุบัติภัยและเหตุฉุกเฉินไว้ในบริเวณสำคัญ เช่น แผงระบบไฟฟ้ารวม จุดรวมก๊าซหุงต้ม เป็นต้น เพื่อให้ทุกฝ่ายสามารถรักษาความปลอดภัยในระบบต่างๆ         31.จรณรงค์สร้างจิตสำนึกด้านอนามัยและความปลอดภัยอย่างจริงจังและต่อเนื่องด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ติดสติ๊กเกอร์หรือป้ายประชาสัมพันธ์แก่ลูกค้า และส่งเสริมให้พนักงานเข้ารับการอบรม เป็นต้น จำนวนข้อปฏิบัติที่ควรทำ 7 7 23 10 15 จำนวนข้อปฎิบัติที่ทำแล้ว           จำนวนที่ทำแล้วคิดเป็นร้อยละ