1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ : โครงการเสริมสร้างนโยบายระดับชาติทางด้านการเงินและการดำเนินงานในลักษณะคุ้มทุน
ด้านการจัดการน้ำเสีย (Strengthening National Financing and Cost Recovery Policies for The Wastewater Management Sector)

2. ประเทศ : -

3. องค์กร/สถาบัน : ธนาคารพัฒนาเอเซีย (Asian Development Bank, ADB)

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : ฝ่ายน้ำทิ้งเกษตรกรรม กองการจัดการคุณภาพน้ำ กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

• ความเป็นมา
  สืบเนื่องจากนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการจะนำเสนอเอาหลักการ "ผู้ก่อมลพิษต้องเป็นผู้จ่าย หรือ Polluter Pay Principly" มาใช้ในการจัดการปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อมของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการจัดการน้ำเสีย ดังนั้น กรมควบคุมมลพิษจึงได้ขอความช่วยเหลือไปยังธนาคารพัฒนาเอเซีย (ADB) ในการให้ความช่วยเหลือแก่รัฐบาลไทยในโครงการ "โครงการเสริมสร้างนโยบายระดับชาติทางด้านการเงินและการดำเนินงานในลักษณะคุ้มทุนด้านการจัดการน้ำเสีย"
  เพื่อจัดทำนโยบายและแนวทางการดำเนินงาน เพื่อให้สอดคล้องกับหลักการดังกล่าว และเพื่อให้เกิดการคุ้มทุน
  ด้านการจัดการน้ำเสีย
  
  
• วัตถุประสงค์
  เพื่อให้มีการจัดทำนโยบายระดับชาติทางการเงินและการดำเนินงานในลักษณะคุ้มทุนด้านการจัดการน้ำเสีย



• ระยะเวลาดำเนินงาน
  24 คน/เดือน ระยะเวลา 3 ปี (กรกฎาคม 2539 - มิถุนายน 2542)



• งบประมาณ
  - ที่ตั้งสมทบ
  ปี 2539 เป็นเงิน 4,000,000 บาท
  ปี 2540 เป็นเงิน 3,300,000 บาท
  - ที่ได้รับความช่วยเหลือ 565,000 USD



• ขั้นตอนการดำเนินงาน
  บริษัทที่ปรึกษาต่างประเทศ ซึ่งได้รับการว่าจ้างจาก ADB ดำเนินงานในส่วนต่าง ๆ โดยได้รับการสนับสนุนการปฏิบัติงาน จากบริษัทที่ปรึกษาไทย ซึ่งถูกว่าจ้างโดย คพ. โดยมีรายละเอียดการดำเนินงานดังนี้
  
  1. ศึกษา รวบรวมข้อมูลกลไกทางด้านการเงินของการจัดการน้ำเสียของรัฐ และเสนอแนะการปรับปรุงกลไกดังกล่าว โดยคำนึงถึงกฎหมายและ/หรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง การสนับสนุนเงินทุนจากภาครัฐบาล และเอกชนด้านน้ำเสียและร่วมการลงทุนกับภาคเอกชน
  2. พัฒนารูปแบบหรือวิธีการการกำหนดอัตราค่าบริการน้ำเสีย และระบบการจัดเก็บที่สามารถประยุกต์ใช้ได้กับระบบบำบัดน้ำเสียทั่วประเทศ
  3. จัดทำระบบการจัดการด้านการเงินเพื่อเป็นมาตรฐาน (National Standard) สำหรับการจัดการน้ำเสีย
  4. จัดทำแผนงานป้องกันและการลงทุนเพื่อลดมลพิษและเสริมสร้างเทคโนโลยีปราศจากมลพิษ

1. นโยบายระดับชาติทางการเงินและการดำเนินงานในลักษณะคุ้มทุนด้านการจัดการน้ำเสีย
2. นโยบายและแผนงานการร่วมลงทุนของภาคเอกชนในการจัดการน้ำเสีย

7. การดำเนินงานที่ผ่านมา : -

8. ปัญหาอุปสรรคและข้อคิดเห็น : -

1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ :การจัดทำแผนที่ชายฝั่งเพื่อการเฝ้าระวังและปฏิบัติการฉุกเฉิน Coastal Sensitivity Mapping
Project with its Application for Pollution Surveillance and Contingency Planning)

2. ประเทศ : สวีเดน

3. องค์กร/สถาบัน : Swedish International Development Cooperation Agency (SIDA)

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : ฝ่ายแหล่งน้ำทะเลและฝ่ายมลพิษทางทะเล สำนักจัดการคุณภาพน้ำ กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

• ความเป็นมา
  โครงการจัดทำแผนที่ชายฝั่งเพื่อการเฝ้าระวังและปฏิบัติการฉุกเฉิน เป็นโครงการที่กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม ดำเนินการร่วมกับบริษัท SWECO International ประเทศสวีเดน ภายใต้ความช่วยเหลือทางการเงินจากรัฐบาลสวีเดน โดยผ่านทาง Sewdish International Development Cooperation Agency (SIDA) เพื่อจัดทำแผนที่ชายฝั่งทะเลในระบบข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS) ด้วยเทคโนโลยีการสำรวจระยะไกล (Remote Sensing) เพื่อใช้ในการเฝ้าระวังและติดตามตรวจสอบบริเวณชายฝั่ง และการกำหนดแผนปฏิบัติการฉุกเฉิน
  
  
• วัตถุประสงค์
  
  1. เพื่อจัดทำแผนที่ชายฝั่งทะเลทั่วประเทศทั้งในอ่าวไทยและฝั่งทะเลอันดามันในระบบข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ด้วยภาพถ่ายดาวเทียมและภาพถ่ายทางอากาศ
  2. เพื่อจัดทำระบบบัญชีประเภทของทรัพยากรชายฝั่งทั่วประเทศ และการจัดลำดับพื้นที่ความอ่อนไหวของทรัพยากร
  3. เพื่อการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีทาง Remote Sensing โดยใช้ภาพถ่ายทางอากาศแลภาพถ่ายทางดาวเทียมสำหรับการจัดทำระบบบัญชีประเภททรัพยากรชายฝั่ง และการเฝ้าระวัง
  4. เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีในการจัดทำแผนที่ชายฝั่งเพื่อแสดงพื้นที่ความอ่อนไหวของทรัพยากรในระบบข้อมูลสารสนเทศ (GIS) ด้วยภาพถ่ายดาวเทียมให้เจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษ เพื่อให้เกิดความรู้และความชำนาญสำหรับการปรับปรุงและแก้ไขข้อมูลในอนาคต
  5. เพื่อปรับปรุงและเพิ่มเติมข้อมูลให้มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นในพื้นที่เขตควบคุมมลพิษหรือพื้นที่เฉพาะที่ได้รับการคัดเลือก ตลอดจนการปรับแก้ความถูกต้องของข้อมูลที่รวบรวมมาแล้วในพื้นที่นั้น
  6. เพื่อปรับปรุงระบบการติดตามตรวจสอบมลพิษในพื้นที่ชายฝั่งและเพื่อศึกษาวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการเพิ่มความถูกต้อง รวมทั้งเสริมสร้างความสามารถของเจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษในการใช้Remote Sensing เป็นเครื่องมือสำหรับการติดตามตรวจสอบทางด้านสิ่งแวดล้อมและการกำหนดแผนการปฏิบัติการฉุกเฉิน
  
  
• ระยะเวลาดำเนินงาน
  12 เดือน เริ่มตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2542
  
  
• งบประมาณ
  - ที่ตั้งสมทบ
  - ที่ได้รับความช่วยเหลือ 5,587,575 SEK (35,937,875 บาท)
  
  
• ขั้นตอนการดำเนินงาน
  ขั้นตอนการดำเนินงานของโครงการประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ 7 ส่วน ได้แก่
  
  1. การเตรียมดำเนินงานโครงการและการสำรวจข้อมูลเพื่อทำบัญชีรายการข้อมูลเป็นขั้นตอนการตรวจสอบข้อมูลเดิมที่มีอยู่ของกรมควบคุมมลพิษ และรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมจากหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง จัดเตรียมอุปกรณ์ การคัดเลือกพื้นที่ศึกษาเฉพาะ (Special Study Areas)
  2. การพัฒนาและเพิ่มขีดความสามารถและประสิทธิภาพขององค์กรเป็นการถ่ายทอดความรู้ให้กับเจ้าหน้าที่ที่เข้าร่วมปฏิบัติงานในภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ในเรื่องระบบนิเวศวิทยาชายฝั่ง, Remote Sensing GIS และการพัฒนาฐานข้อมูล
  3. การจัดทำแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียม (Satellite Remote Sensing Mapping) และการสำรวจภาคสนาม เป็นการนำเทคโนโลยีทางด้าน Remote Sensing มาใช้โดยทำการแปลภาพถ่ายดาวเทียมร่วมกับภาพถ่ายทางอากาศ ในการจัดทำบัญชีทรัพยากรชายฝั่งและการเฝ้าระวัง รวมทั้งทำการตรวจสอบข้อมูลที่ได้จากการแปลภาพดาวเทียมในภาคสนามทั้งทางอากาศและภาคพื้นดิน
  4. การจัดทำบัญชีทรัพยากรชายฝั่ง และจัดแบ่งประเภททรัพยากรชายฝั่งที่มีความอ่อนไหวเป็นการจัดทำบัญชีทรัพยากรชายฝั่ง และจัดลำดับความอ่อนไหวของทรัพยากรชายฝั่งต่อมลพิษทางทะเลโดยใช้ข้อมุลที่ได้จากขั้นตอนที่ 3
  5. การพัฒนาระบบฐานข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ และการจัดทำแผนที่ในขั้นตอนนี้เป็นการนำข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่าง ๆ และจากการจัดทำบัญชีทรัพยากรชายฝั่งมาจัดเก็บในระบบฐานข้อมูลทรัพยากรชายฝั่ง และดัชนีความอ่อนไหว (Sensitivity Index) ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS)
  6. การศึกษาอย่างละเอียดในบริเวณพื้นที่เขตควบคุมมลพิษ และ/หรือพื้นที่เฉพาะที่เลือกเป็นการศึกษาเพื่อหาข้อมูลที่มีความละเอียดและถูกต้องในพื้นที่เฉพาะ และใช้เป็นแนวทางในการศึกษาในพื้นที่อื่น ๆ ต่อไปในอนาคต โดยจะทำการตรวจสอบข้อมูลที่มีอยู่ และรวบรวมข้อมุลเพิ่มเติม และแปลภาพถ่ายดาวเทียมอย่างละเอียด รวมทั้งการตรวจสอบภาคสนามในพื้นที่ที่ได้คัดเลือกแล้ว
     
  7. การพัฒนาการเฝ้าระวังและการติดตามตรวจสอบทรัพยากรชายฝั่งและมลพิษทางทะเล และการวาง
     แผนปฏิบัติการฉุกเฉินเป็นการนำเสนอรูปแบบและวิธีการดำเนินการเฝ้าระวังและติดตามตรวจสอบมลพิษ
     บริเวณชายฝั่งที่ได้คัดเลือกมาโดยใช้ Remote Sensing เป็นเครื่องมือ รวมทั้งจัดทำแผนปฏิบัติการฉุกเฉิน
     สำหรับประเทศไทย มีระยะเวลาในการดำเนินงานในส่วนต่าง ๆ เป็นดังนี้
     

1. บุคคลากรที่ได้รับการเสริมสร้างความรู้และความสามารถในการใช้เทคโนโลยีการสำรวจระยะไกล (Remote Sensing) และระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS)
2. ข้อมูลที่สมบูรณ์และได้รับการตรวจสอบแล้วจากภาคสนาม รวมทั้งรูปแบบในการกำหนดแผนการปฏิบัติการฉุกเฉิน แนวทางและตัวอย่างในการใช้ Remote Sensing ในการเฝ้าระวังชายฝั่ง
3. มาตรการลดผลกระทบจากมลพิษทางทะเลที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น
4. ระบบฐานข้อมูลซึ่งรวบรวมจากข้อมูลที่ได้จากโครงการนี้และโครงการอื่น ๆ ตลอดจนเจ้าหน้าที่ที่ได้รับการอบรมถึงวิธีและขั้นตอนในการดำเนินการดูแลและปรับปรุงข้อมูลให้สามารถนำไปใช้ได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว
5. ระบบฐานข้อมูลและแผนที่ของทรัพยากรชายฝั่งและระบบบัญชีประเภทของทรัพยากรชายฝั่งทั่วประเทศ

7. การดำเนินงานที่ผ่านมา :

ขั้นตอนที่ 1 ได้ดำเนินการเสร็จแล้ว
ขั้นตอนที่ 2 ดำเนินการไปแล้ว 40% ขณะนี้กำลังเริ่มดำเนินการขั้นตอนที่ 3 และ 4

1. การจัดเตรียมข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อใช้ในการดำเนินงานโครงการล่าช้าเนื่องจากเครื่องผลิตภาพถ่ายดาวเทียมที่สภาวิจัยแห่งชาติขัดข้อง
2. ประมาณการวงเงินงบประมาณโครงการที่ตั้งไว้เพื่อการปรับปรุง(upgrade version) และต่อ License การบำรุงรักษา(Maintenance) โปรแกรม Arc/Info ไม่เพียงพอ จึงต้องขอเพิ่มเติมงบประมาณโครงการจากทาง SIDA

1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ :โครงการศึกษาด้านการพัฒนากฎระเบียบและกลไกการคืนทุนของการจัดการน้ำเสีย เขตควบคุมมลพิษ จังหวัดสมุทรปราการ (Strengthening of Regulatory and Cost RecoveryMechanisms)

2. ประเทศ : -

3. องค์กร/สถาบัน : Danish Cooperation for Environment and Development (ในต่างประเทศ)

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : ฝ่ายน้ำทิ้งอุตสาหกรรม สำนักจัดการคุณภาพน้ำ กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

• ความเป็นมา
  ภายหลังจากที่คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้ประกาศให้จังหวัดสมุทรปราการเป็นเขตควบคุมมลพิษ เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2536 กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม โดยกรมควบคุมมลพิษได้จัดทำโครงการจัดการน้ำเสียเขตควบคุมมลพิษจังหวัดสมุทราปราการขึ้น และเพื่อให้การดำเนินการเป็นไปอย่างมีประสิทธิผล และมีความคุ้มค่าในการลงทุน รวมถึงโครงการดังกล่าวเป็นโครงการขนาดใหญ่ จำเป็นต้องความช่วยเหลือจากหน่วยงานที่มีความชำนาญและมีประสบการณ์ในการดำเนินการในลักษณะที่ ใกล้เคียงกัน กรมควบคุมมลพิษจึงได้ติดต่อขอรับความช่วยเหลือจากสำนักงานความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อม และการพัฒนากระทรวงสิ่งแวดล้อมและพลังงานเดนมาร์กในการศึกษาด้านการพัฒนากฎระเบียบ และกลไกการคืนุทนของการจัดการน้ำเสียเขตควบคุมมลพิษจังหวัดสมุทรปราการ จากการหารือระหว่าง กรมควบคุมมลพิษ ADB และ DANCED ได้มีข้อตกลงร่วมกันเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2539
  
  
• วัตถุประสงค์
  
  1. เพื่อเสนอมาตรฐานน้ำทิ้งลงสู่แหล่งน้ำ และมาตรฐานน้ำทิ้งที่จะระบายลงสู่ระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียส่วนกลาง
  2. นำเสนอแบบจำลองทางการเงินเพื่อการวางแผนการคิดอัตราค่าบริการบำบัดน้ำเสียให้โครงการจัดการน้ำเสียเขตควบคุมมลพิษจังหวัดสมุทรปราการ
  3. เสนอคำแนะนำด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมมาตรฐานน้ำทิ้งเพื่อการกำหนดและการจัดเก็บค่าบริการบำบัดน้ำเสีย และการบังคับใช้มาตรฐานน้ำทิ้งที่จะระบายลงสู่ระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียส่วนกลาง
  
  
• ระยะเวลาดำเนินงาน
  2 ปี(กันยายน 2540 - กรกฎาคม 2542)
  
  
• งบประมาณ
  10,712,612 DKK
  
  
• ขั้นตอนการดำเนินงาน
  การดำเนินงานแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ
  
  1. กำหนดมาตรฐานน้ำทิ้งสู่สิ่งแวดล้อม และกำหนดมาตรฐานน้ำทิ้งเบื้องต้นในพื้นที่โครงการจัดการน้ำเสีย เขตควบคุมมลพิษจังหวัดสมุทรปราการ
  2. การพัฒนาและการวิเคราะห์ระบบการจัดเก็บค่าบริการในปัจจุบันสำหรับการวางแผนการคืนทุนและเพื่อช่วยเหลือระบบการจัดการธุรกิจ
  3. ทบทวนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมมาตรฐานน้ำทิ้ง การกำหนดและจัดเก็บค่าบริการบำบัดน้ำเสีย รวมทั้งเสนอแนะแนวทางและกฎข้อบังคับที่จำเป็นสำหรับการดำเนินการประกาศใช้มาตรฐานที่กำหนดใหม่

1. มาตรฐานน้ำทิ้งสู่สิ่งแวดล้อม และมาตรฐานน้ำทิ้งเบื้องต้นในพื้นที่โครงการจัดการน้ำเสียเขตควบคุมมลพิษ จังหวัดสมุทรปราการ
2. แบบจำลองทางการเงินสำหรับการคิดค่าบริการบำบัดน้ำเสียที่เหมาะสม
3. การอบรมเจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษในการใช้แบบจำลองทางการเงิน
4. ข้อเสนอแนะและคำแนะนำทางด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมมาตรฐาน การกำหนดและจัดเก็บค่าบริการบำบัดน้ำเสีย รวมทั้งข้อเสนอแนะแนวทางและกฎข้อบังคับที่จำเป็นสำหรับการดำเนินการประกาศ ใช้มาตรฐานที่จะกำหนดขึ้นใหม่

7. การดำเนินงานที่ผ่านมา : ดำเนินการแล้วเสร็จ