CAMEO

การประเมินอันตราย (Hazard Analysis)
Computerized-Aid Management in Emergency Operation (CAMEO)
Ariel Location of Hazardous Atmosphere (ALOHA)
Mapping Application for Response, Planning, and Operation (MARPLOT)
CAMEO กับกระบวนการประเมินอันตรายและการตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมี
   


การประเมินอันตราย (Hazard Analysis)

การประเมินอันตราย (Hazard Analysis) ) จากสารเคมีเป็นขั้นตอนที่สำคัญของการจัดทำแผนปฏิบัติการฉุกเฉินจากสารเคมี โดยจะบ่งบอกถึงอันตรายที่อาจจะพบเพื่อการเตรียมพร้อมรับมือกับอันตรายนั้น กระบวนการประเมินอันตรายประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การบ่งชี้อันตราย (Hazard Identification) จากชนิดและปริมาณสารเคมีในพื้นที่ 2) การประเมินผลกระทบ (Vulnerability Analysis) โดยการประเมินรัศมีผลกระทบการรั่วไหลของสารเคมีจากปริมาณการรั่วไหล สภาพภูมิอากาศ และสภาพภูมิประเทศ และการระบุประชากรกลุ่มเสี่ยงและสิ่งแวดล้อมที่อาจได้รับผลกระทบ และ 3) การประเมินความเสี่ยง (Risk Analysis) โดยพิจารณาจากโอกาสที่จะเกิดการรั่วไหลและความรุนแรงของผลกระทบ ปัจจุบันได้มีการนำโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป CAMEO (Computerized-Aid Management in Emergency Operation) มาใช้ในการตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมีอย่างแพร่หลาย

CAMEO เป็นโปรแกรมที่จัดทำขึ้นโดยองค์กรพิทักษ์สิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐอเมริกา (US EPA) ร่วมกับหน่วยงาน National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยในการจัดทำแผนเตรียมความพร้อมในการตอบโต้เหตุฉุกเฉินสารเคมี (Planning) การใช้ข้อมูลประกอบการตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมีในพื้นที่เกิดเหตุอย่างรวดเร็ว(Response) และการสนับสนุนข้อมูลเพื่อการดำเนินงานตามกฎระเบียบต่างๆ (Compliance) CAMEO ประกอบด้วยโปรแกรมย่อย 3 โปรแกรมที่สามารถดึงข้อมูลมาใช้งานร่วมกัน ได้แก่ CAMEO ALOHA และ MARPLOT และสามารถนำมาใช้ได้ 2 ลักษณะคือ

  • จัดเก็บข้อมูลที่จำเป็นสำหรับการตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมี ในรูปแบบที่สามารถดึงมาใช้งานได้ง่าย (รูปที่ 1)
  • นำมาช่วยในการวางแผนตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมีเฉพาะพื้นที่

ภาพแสดงลักษณะการใช้โปรแกรม CAMEO

รูปที่ 1 แสดงลักษณะการใช้โปรแกรม CAMEO

CAMEO: (Computerized-Aid Management in Emergency Operation) มีลักษณะเป็นฐานข้อมูล มีข้อมูลสารเคมีกว่า 6,000 ชนิด ประกอบด้วยข้อมูลด้านการบ่งชี้สารเคมี อันตรายต่อสุขภาพ อันตรายเมื่อเกิดเพลิงไหม้ อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล และวิธีระงับภัยเบื้องต้น ฯลฯ ซึ่งผู้ใช้สามารถค้นหาข้อมูลเมื่อเกิดเหตุได้ (รูปที่ 2) อีกทั้งคณะกรรมการจัดทำแผนปฏิบัติการฉุกเฉินจากสารเคมียังสามารถกรอกข้อมูลเพิ่มเติมในส่วนของโรงงานอุตสาหกรรม/สถานประกอบการ สารเคมีที่เก็บและใช้ รวมทั้งรายชื่อผู้ที่สามารถติดต่อได้ในกรณีฉุกเฉินเฉพาะพื้นที่ได้ด้วย (รูปที่ 3)


ภาพแสดงข้อมูลทั่วไปของสารเคมี และข้อมูล  
                ประกอบการตัดสินใจตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมี


รูปที่ 2 แสดงข้อมูลทั่วไปของสารเคมี (Chemical Identification Information) และข้อมูล ประกอบการตัดสินใจตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมี (Response Information Data Sheets)


ภาพแสดงฐานข้อมูลที่คณะกรรมการจัดทำแผนปฏิบัติการฉุกเฉินจากสารเคมีสามารถจัด เก็บข้อมูลเฉพาะพื้นที่
รูปที่ 3 แสดงฐานข้อมูลที่คณะกรรมการจัดทำแผนปฏิบัติการฉุกเฉินจากสารเคมีสามารถจัด เก็บข้อมูลเฉพาะพื้นที่



ALOHA: (Ariel Location of Hazardous Atmosphere) เป็นแบบจำลองการแพร่กระจายของสารเคมีที่รั่วไหลไปในอากาศตามสภาพภูมิอากาศและลักษณะเฉพาะของสารเคมี สามารถแสดงลักษณะการแพร่กระจาย ทิศทางการแพร่กระจาย และความเข้มข้น ณ ตำแหน่งต่างๆของไอสารเคมีบนแผนที่อิเลคทรอนิกส์ Marplot ได้ เมื่อใส่ข้อมูลเฉพาะของเหตุรั่วไหลสารเคมีแล้ว ALOHA จะแสดงผลเรียกว่า "footprint" ดังแสดงในรูปที่ 4


ภาพแสดง footprint  ของไอสารเคมี


รูปที่ 4 แสดง footprint ของไอสารเคมี


MARPLOT: (Mapping Application for Response, Planning, and Operation) เป็นโปรแกรมที่แสดงข้อมูลเชิงภูมิศาสตร์บนแผนที่อิเลคทรอนิกส์ แสดงที่ตั้งโรงงาน/สถานประกอบการ โรงพยาบาล โรงเรียน แม่น้ำ และถนน เป็นต้น (รูปที่ 5) สามารถแสดงพื้นที่เสี่ยงจากการเกิดอุบัติภัยจากสารเคมี โดยแสดงเป็นบริเวณรอบโรงงานที่เกิดเหตุและมีรัศมีตามที่ได้จากการคำนวณของโปรแกรม CAMEO หรือแสดงลักษณะและทิศทางการแพร่กระจายจากการคำนวณของโปรแกรม ALOHA (รูปที่ 6)


แผนที่ Marplot แสดงที่ตั้งของโรงงาน ชุมชน และสถานที่สำคัญต่างๆในกรุงเทพมหานคร


รูปที่ 5 แผนที่ Marplot แสดงที่ตั้งของโรงงาน ชุมชน และสถานที่สำคัญต่างๆในกรุงเทพมหานคร


ภาพแสดงตัวอย่างพื้นที่เสี่ยงภัยจากสารเคมีของโรงงานที่มีการใช้แอมโมเนีย ณ จังหวัดปราจีนบุรีจากการคำนวณโดยโปรแกรม CAMEO  และ  ALOHA

รูปที่ 6 แสดงตัวอย่างพื้นที่เสี่ยงภัยจากสารเคมีของโรงงานที่มีการใช้แอมโมเนีย ณ จังหวัดปราจีนบุรีจากการคำนวณโดยโปรแกรม CAMEO และ ALOHA


Modules ต่างๆ ของ CAMEO สามารถนำมาใช้ในกระบวนการวางแผน กระบวนการวิเคราะห์อันตรายและการให้ข้อมูลสนับสนุนการตัดสินใจในการตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมี ดังนี้

การบ่งชี้อันตราย (Hazard Identification)

  • Chemical Identification Modules : นำเสนอข้อมูลคุณสมบัติสารเคมี อันตรายของ สารเคมี แนวทางการระงับเหตุและข้อเสนอแนะด้านการอพยพประชาชนที่อยู่ใต้ลม
  • Facilities/Routes Module :สามารถเก็บข้อมูลทั่วไปของสถานประกอบการ/เส้นทางที่มีการขนส่งสารเคมีรายชื่อสารเคมี รายชื่อผู้ที่สามารถติดต่อได้เมื่อเกิดกรณีฉุกเฉิน เป็นต้น
  • Chemicals in Inventory/Transit Module : สามารถเก็บข้อมูลชื่อและปริมาณสารเคมีที่มีการเก็บ/ใช้ในสถานประกอบการ และ/หรือขนส่งผ่านเส้นทาง

การประเมินผลกระทบ (Vulnerability Analysis)

  • Screening and Scenarios Module : สามารถคำนวณหารัศมีผลกระทบหากเกิดการ รั่วไหลของสารเคมีอันตรายร้ายแรงจากสถานประกอบการและระหว่างการขนส่ง ทั้งในกรณีร้ายแรงที่สุด (worst-case) และกรณีที่อาจเกิดได้จริง
  • Special Locations : สามารถเก็บข้อมูลสถานที่ที่มีประชากรกลุ่มเสี่ยงที่อาจได้รับผลกระทบ เช่น โรงเรียน โรงพยาบาล สถานรับเลี้ยงเด็กอ่อน สถานพยาบาลคนพิการ เป็นต้น เพื่อประกอบการตัดสินใจใช้มาตรการปกป้องได้
  • ALOHA : สามารถคำนวณหารัศมีผลกระทบหากเกิดการรั่วไหลของสารเคมีตามชนิดปริมาณสารเคมี ลักษณะภาชนะบรรจุ สภาพภูมิอากาศและสภาพภูมิประเทศได้

ทั้ง 3 Modules สามารถแสดงตำแหน่งและรัศมีผลกระทบบนโปรแกรมแผนที่ Marplot ทำให้ทราบกลุ่มประชากรที่อาจได้รับผลกระทบได้ชัดเจนขึ้น

การประเมินความเสี่ยง (Risk Analysis)

  • Screening and Scenarios Module : " Screening and Scenarios Module : คณะกรรมการวางแผนปฏิบัติการฉุกเฉินจาก สารเคมีสามารถประเมินความเสี่ยงของชุมชนที่อาจเกิดจากการรั่วไหลของสารเคมีได้จากข้อมูลรัศมีผลกระทบ กลุ่มที่อาจได้รับผลกระทบ และความน่าจะเป็นในการเกิดอุบัติภัยของแต่ละสถานประกอบการ/เส้นทางขนส่ง

การตอบโต้เหตุฉุกเฉินจากสารเคมี (Emergency Response)

  • Chemical Identification Modules : นำเสนอข้อมูลแนวทางการระงับเหตุฉุกเฉินเฉพาะสารเคมี และมาตรการเกี่ยวกับการปกป้องสาธารณชน เช่น การอพยพประชาชน เป็นต้น
  • Contacts : รายชื่อผู้ที่สามารถติดต่อได้ในกรณีฉุกเฉิน ทั้งจากภาครัฐ สถานประกอบการ และสถานที่ที่มีประชากรกลุ่มเสี่ยง เช่น โรงเรียน โรงพยาบาล สถานรับเลี้ยงเด็กอ่อน เป็นต้น
  • Resources : รายการอุปกรณ์เครื่องมือและบุคลากรที่สามารถขอการสนับสนุนเพื่อตอบโต้ เหตุฉุกเฉินจากสารเคมีได้
    website :

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ส่วนสารอันตราย
สำนักจัดการกากของเสียและสารอันตราย

โทรศัพท์ 0 2298 2442 โทรสาร 0 2298 2425
E-mail : hss(at)pcd(dot)go(dot)th




กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม