ทำอย่างไรจึงจะพ้นภัยจากสารเคมีอันตราย? นี่คงเป็นคำถามที่อยู่ในใจประชาชนคนไทยทุกคน เนื่องจากในปัจจุบันได้เกิดอุบัติเหตุทางด้านสารเคมีรุนแรงขึ้นหลายครั้ง ผลกระทบที่เกิดขึ้นแต่ละครั้งมิได้ จำกัดอยู่เฉพาะในโรงงานเท่านั้น แต่ยังได้สร้างความเดือดร้อนต่อประชาชนทั่วไปด้วย อาทิ การรั่วไหลของสารเคมีขณะขนส่ง การระเบิด และการเกิดเหตุเพลิงไหม้ของสารเคมีในโกดัง เป็นต้น
การได้รับอันตรายของประชาชนมีสาเหตุสำคัญเนื่องจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ โดยการเข้าไปสัมผัสหรือ อยู่ใกล้บริเวณที่เกิดอุบัติเหตุทางด้านสารเคมี โดยไม่ทราบว่ามีสารเคมีแพร่กระจายอยู่หรือเมื่ออยู่ในพื้นที่ เกิดเหตุไม่รู้ว่าควรปฏิบัติตนเองอย่างไรจึงจะเป็นการแก้ไขหรือป้องกันอันตรายให้แก่ตนเองได้อย่างเหมาะสม
กรมควบคุมมลพิษจึงได้จัดทำคู่มือเล่มนี้ขึ้น ซึ่งคู่มือนี้จะเป็นประโยชน์ที่จะช่วยชี้แนะวิธีการจำแนกประเภท สารเคมีที่เป็นอันตราย พิษภัยที่เกิดขึ้น การปฏิบัติที่เหมาะสมเมื่อประสบอุบัติเหตุทางด้านสารเคมี รวมทั้งวิธีป้องกันตนเองให้ปลอดภัยในเบื้องต้น
สารเคมีอันตราย...คืออะไร
สารเคมีอันตราย วัตถุอันตราย สารอันตราย หมายถึง ธาตุ หรือสาร ประกอบ ที่มีคุณสมบัติเป็นพิษหรือเป็นอันตรายต่อมนุษย์ สัตว์ พืช และทำให้ทรัพย์สินและสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม สามารถจำแนกได้ 9 ประเภท ดังนี้
ทราบว่าเป็นสารอันตรายได้อย่างไร?
เราสามารถทราบว่าสารเคมีที่พบเป็นสารอันตรายหรือไม่ และก่อให้เกิดอันตรายได้อย่างไร? โดยการสังเกตฉลากหรือเครื่องหมาย ซึ่งเป็นเครื่องหมายสากล ที่ติดบนภาชนะบรรจุ ถังเหล็ก แท็งก์ หรือป้ายที่ติดบนรถยนต์หรือรถบรรทุก ดังนี้
วัตถุระเบิด: ระเบิดได้เมื่อถูกกระแทกเสียดสี หรือความร้อน เช่น ทีเอ็นที ดินปืน พลุไฟ ดอกไม้ไฟ
สามารถเข้าสู่ร่างกายได้อย่างไร?
มีผลต่อร่างกายอย่างไร?
โดยธรรมชาติของร่างกายมนุษย์ เมื่อได้รับสารพิษเข้าสู่ร่างกายจะมีขบวนการทำลายพิษให้น้อยลงและพยายามขับสารนั้นออก ทางเหงื่อ น้ำนม ปัสสาวะ อุจจาระ น้ำลาย ลมหายใจ แต่หากได้รับสารพิษมากเกินไปจะเกิดการสะสมและเกิดผลเสียหายต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกายทั้งในลักษณะเฉียบพลันหรือเรื้อรัง ดังนี้
ตับ : แบบเฉียบพลัน (เซลล์ตาย) แบบเรื้อรัง (ตับแข็ง มะเร็ง) สารที่เป็นพิษต่อตับ เช่น คาร์บอนเตตระคลอไรด์ คลอโรฟอร์ม ไต :สารที่เป็นพิษต่อไต เช่น โลหะหนัก คาร์บอนไดซัลไฟด์ เลือด : กระทบต่อระบบการการสร้างเม็ดเลือด (ไขกระดูก) องค์ประกอบของเลือด (เกล็ดเลือด เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว) หรือความสามารถในการขนส่งออกซิเจนของเซลล์เม็ดเลือด สารที่เป็นพิษต่อเลือด เช่น เบนซิน กัมมันตรังสี ม้าม : สารที่เป็นพิษต่อม้าม เช่น คลอโรฟีน ไนโตรเบนซิน ระบบสืบพันธ์ ุ: เป็นหมัน อสุจิผิดปกติ มีอสุจิน้อย ระบบฮอร์โมนทำงานผิดปกติ สารที่เป็นพิษต่อระบบสืบพันธ์ เช่น โลหะหนักไดออกซิน
เกิดอาการอย่างไร?..เมื่อได้รับสารอันตราย
ป้องกันตนเองจากสารเคมีอันตราย..ได้อย่างไร
ประสบอุบัติภัยสารเคมี..ต้องทำอย่างไร?
จะช่วยเหลือผู้ป่วย..ได้อย่างไร