การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ


1. กระบวนการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ
  • การสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ
  • การวิเคราะห์ปัญหา
  • การจัดลำดับความสำคัญของปัญหา
  • กำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา
  • การจัดทำรายละเอียดของแผนปฏิบัติการ
  • 2. การสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ
    3. การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่างๆ
  • การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษทางน้ำ
  • การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษทางอากาศและเสียง
  • การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจากขยะมูลฝอย
  • การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจากของเสียอันตราย
  • 4. แผนผังแสดงการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่างๆ
       
     

    รับบริการให้คำแนะนำการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษในเขตควบคุมมลพิษ


    1. กระบวนการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ


    1.1 การสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ

    การสำรวจรวบรวมข้อมูล เพื่อประโยชน์ในการศึกษา วิเคราะห์ปัญหาและสาเหตุของปัญหามลพิษต่างๆ มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา จัดลำดับความสำคัญของปัญหา และจัดทำแผนงาน/โครงการ เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวคู่มือการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ จะเป็นแนวทางสำหรับเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นในการสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ โดยแบ่งประเภทข้อมูลออกเป็น 5 กลุ่มย่อย คือ
    • ข้อมูลทั่วไป เช่น สภาพทั่วไปของพื้นที่ จำนวนประชากร จำนวนผู้มาเยี่ยมเยือน สภาพการใช้ที่ดิน สภาพเศรษฐกิจ จำนวนคนงานและโรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น
    • ข้อมูลโรงงานที่มีลักษณะของกิจกรรมอันอาจก่อให้เกิดปัญหามลพิษทางน้ำ อากาศและเสียง และของเสียอันตราย รวมทั้งโรงงานที่มีปัญหาร้องเรียนเกี่ยวกับมลพิษด้านต่างๆ
    • ข้อมูลสถานประกอบการ เช่น โรงแรม สถานพยาบาล สถาบันการศึกษาสถานที่ราชการ ศูนย์การค้า ตลาด ภัตตาคาร ฟาร์มปศุสัตว์ ท่าเรือ เป็นต้น
    • ข้อมูลยานพาหนะและการจราจร
    • ข้อมูลสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับภาวะมลพิษ เช่น สถิติการเจ็บป่วย กลุ่มโรคที่มีน้ำและอาหารเป็นสื่อ กลุ่มโรคทางเดินหายใจ โรคระบบประสาทรับความรู้สึก กลุ่มโรคผิวหนังและกลุ่มโรคที่เกิดจากพิษโลหะหนักหรือสารอื่นๆ เป็นต้น




    1.2 การวิเคราะห์ปัญหา

    ศึกษาวิเคราะห์ลักษณะและสาเหตุของปัญหาทั้งทางด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคมและการบริหารจัดการ โดยพิจารณากลุ่มบุคคลที่จะได้รับผลกระทบจากปัญหาเหล่านั้นและ แนวโน้มผลกระทบของปัญหาในระยะยาว




    1.3 การจัดลำดับความสำคัญของปัญหา

    เนื่องจากงบประมาณสำหรับการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมมีอยู่จำกัดจึงจำเป็นต้องมีการวิเคราะห์ปัญหา เสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหา เพื่อสามารถจัดลำดับความสำคัญของ แต่ละปัญหาได้ การจัดลำดับความสำคัญของปัญหาก็เพื่อให้เกิดการตระหนักถึงความรุนแรงและผลกระทบของแต่ละปัญหาที่มีต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อมและสามารถตัดสินใจเลือกกลุ่มเป้าหมายที่จะดำเนินการแก้ไขได้อย่างชัดเจน




    1.4 กำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา

    ภายหลังจากที่ได้ภาพรวมของสถานการณ์และปัญหาสิ่งแวดล้อมแล้ว ควรกำหนดแนวทางและยุทธวิธีในการจัดการเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาที่ระบุไว้ เนื้อหาของแนวทาง ควรแสดงถึงเงื่อนไขมาตรการหรือปัจจัยสำคัญของการดำเนินการ เช่น บุคลากร งบประมาณ โครงสร้างการบริหาร เป็นต้น ซึ่งเงื่อนไขและมาตรการเหล่านั้น ควรมีความชัดเจน เฉพาะเจาะจง และสามารถนำไปปฏิบัติได้



    1.5 การจัดทำรายละเอียดของแผนปฏิบัติการ

    องค์ประกอบหลักของแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ มีดังนี้


    1.) สถานการณ์ภาวะมลพิษ

      (1) ให้ระบุปัญหาและสาเหตุของปัญหาที่กำลังประสบอยู่ในพื้นที่นั้น ๆ แต่ละประเภทให้ชัดเจนทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ โดยแสดงเป็นข้อมูลสถิติหรือตัวเลขประกอบการบรรยายสภาพปัญหา
      (2) ให้คาดการณ์และระบุแนวโน้มของผลกระทบอันเกิดจากปัญหาดังกล่าวเหล่านั้น ว่าจะมีความรุนแรงในระดับใด หากมิได้รับการแก้ไข หรือจัดการ
      (3) ให้ระบุผลการดำเนินการแก้ไขปัญหามลพิษ และประเมินผลการดำเนินการ โดยหน่วยงานของรัฐและองค์กรภาคเอกชนทั้งในอดีตที่ผ่านมาและปัจจุบัน ตลอดจนปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการ

    2.) วัตถุประสงค์ของแผน

    ควรระบุวัตถุประสงค์ของแผนปฏิบัติการให้ชัดเจนว่าแผนปฏิบัติการมีวัตถุประสงค์อย่างไร

    3.) เป้าหมายของแผน

    ควรกำหนดเป้าหมายของแผนปฏิบัติการให้ชัดเจนโดยระบุกลวิธีในการปรับปรุงคุณภาพสิ่งแวดล้อมให้มีมาตรฐานมากขึ้น พร้อมกับระบุระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ต้องการปรับปรุงให้มีสภาพดีขึ้นเมื่อสิ้นสุดระยะเวลาของแผน

    4.) แผนงาน

    แผนงานควรประกอบด้วย แผนงานต่าง ๆ ซึ่งสอดคล้องกับสภาพปัญหาได้แก่
      (1) แผนงานบำบัดและฟื้นฟู ประกอบด้วย กลุ่มโครงการ/ กิจกรรมเกี่ยวกับการบำบัดและฟื้นฟูปัญหามลพิษ เช่น การก่อสร้างระบบบำบัดน้ำเสีย ระบบกำจัดกากของเสีย เป็นต้น
      (2) แผนงานเฝ้าระวังและป้องกัน ประกอบด้วย กลุ่มโครงการ/ กิจกรรมเกี่ยวกับการเฝ้าระวังคุณภาพสิ่งแวดล้อม การเฝ้าระวังปัญหาและการป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้น
      (3) แผนงานสร้างจิตสำนึกและความตระหนัก ประกอบด้วย กลุ่มโครงการ/ กิจกรรมเกี่ยวกับการรณรงค์สร้างจิตสำนึกและความตระหนักของภาคส่วนต่าง ๆ ในการลดและขจัดมลพิษ
      (4) แผนงานบังคับใช้กฏหมาย ประกอบด้วย กลุ่มโครงการ/ กิจกรรมเกี่ยวกับการบังคับใช้กฏหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษต่าง ๆ
      (5) แผนงานศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติ ประกอบด้วย กลุ่มโครงการ/ กิจกรรมเกี่ยวกับการศึกษาวิจัยเพื่อหาแนวทางวิธีการในการลดและขจัดมลพิษ
      (6) แผนงานติดตามประเมินผล ประกอบด้วย กลุ่มโครงการ/ กิจกรรมเกี่ยวกับการติดตามประเมินผลการดำเนินการตามแผนงานต่าง ๆ เพื่อทราบความก้าวหน้าและปรับปรุงแผนให้เหมาะสมยิ่งขึ้น

    5.) โครงการหรือกิจกรรม

    สาระสำคัญของโครงการหรือกิจกรรม ควรระบุแนวทาง เทคนิค วิธีการในการดำเนินงาน หน่วยงานปฏิบัติ ระยะเวลาดำเนินการ และงบประมาณอย่างชัดเจน การกำหนดแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่าง ๆ เช่น มลพิษทางน้ำ อากาศและเสียง กากของเสียและสารอันตรายจะต้องกำหนดแผนหรือวิธีการปฏิบัติที่ชัดเจนและเหมาะสม โดยมีรายละเอียดอย่างเพียงพอ เพื่อแก้ไขปัญหาภาวะมลพิษที่เกิดขึ้นซึ่งในแผนปฏิบัติการ ควรมีสาระสำคัญ 3 ส่วน ประกอบด้วย
      (1) แผนงานและโครงการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่าง ๆ
      (2) การจัดเตรียมองค์กรและการบริหารสำหรับแผนงานและโครงการที่เสนอ
      (3) การประเมินงบประมาณสำหรับโครงการต่าง ๆ ที่เสนอและแผนการจัดเก็บค่าธรรมเนียม (ถ้ามี)




    2. การสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ

    การสำรวจรวบรวมข้อมูล เพื่อประโยชน์ในการศึกษา วิเคราะห์ปัญหาและสาเหตุของปัญหามลพิษต่างๆ มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหาต่างๆ มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา จัดลำดับความสำคัญของปัญหา และจัดทำแผนงาน/โครงการ เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว คู่มือการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจะเป็นแนวทางสำหรับเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นในการสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ โดยแบ่งประเภทข้อมูลเป็น 5 กลุ่มย่อย คือ
    • ข้อมูลทั่วไป เช่น สภาพทั่วไปของพื้นที่ จำนวนประชากร จำนวนผู้มา เยี่ยมเยือน สภาพการใช้ที่ดิน สภาพเศรษฐกิจ จำนวนคนงานและโรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น
    • ข้อมูลโรงงานที่มีลักษณะของกิจกรรมอันอาจก่อให้เกิดปัญหามลพิษทางน้ำ อากาศ เสียง และของเสียอันตราย
    • ข้อมูลสถานประกอบการ เช่น โรงแรม สถานพยาบาล สถาบันการศึกษาสถานที่ราชการ ศูนย์การค้า ตลาด ภัตตาคาร ฟาร์มปศุสัตว์ ท่าเรือ เป็นต้น
    • ข้อมูลยานพาหนะและการจราจร
    • ข้อมูลสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับภาวะมลพิษ เช่น สถิติการเจ็บป่วยด้วยกลุ่มโรคที่มีน้ำและอาหารเป็นสื่อ กลุ่มโรคทางเดินหายใจ โรคระบบประสาทรับความรู้สึก กลุ่มโรคผิวหนังและกลุ่มโรคที่เกิดจากพิษโลหะหนักหรือสารอื่นๆ เป็นต้น



    3. การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่างๆ

    การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่างๆ อันได้แก่ มลพิษทางน้ำ มลพิษทางอากาศและเสียง มลพิษจากขยะมูลฝอย และมลพิษจากของเสียอันตราย จะมีแนวทางลำดับขั้นตอนคล้ายคลึงกันคือ จะต้องใช้ข้อมูลจากการสำรวจสภาพแวดล้อมปัจจุบันในพื้นที่ที่พิจารณา เช่น ข้อมูลการตรวจวัดคุณภาพน้ำ คุณภาพอากาศ และระดับเสียงในบริเวณต่างๆ รวมทั้งข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษดังกล่าวข้างต้น แล้วนำข้อมูลทั้งสองส่วนมาพิจารณาประเมินสถานการณ์มลพิษทางน้ำ ทางอากาศ และเสียง มลพิษจากขยะมูลฝอยและของเสียอันตรายซึ่งจะต้องมีการระบุสภาพปัญหา พื้นที่ที่มีปัญหา สาเหตุของปัญหา การดำเนินการที่ผ่านมา แนวทางแก้ไขปัญหา และพื้นที่ที่จะดำเนินการตามแผน หลังจากนั้นจะเป็นการวางแผนแก้ไขปัญหาเพื่อลดและขจัดมลพิษซึ่งก็จะต้องมีการระบุลักษณะหรือประเภทของแผนงาน ลักษณะ และข้อมูลรายละเอียดโครงการวัตถุประสงค์และเป้าหมายโครงการ สถานที่ดำเนินการ งบประมาณค่าใช้จ่าย และแหล่งเงินทุน หน่วยงานรับผิดชอบ และการบริหารดำเนินโครงการ อนึ่ง สำหรับการแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำและมลพิษจากขยะมูลฝอยมักต้องจัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียรวม และระบบกำจัดขยะมูลฝอยในพื้นที่ชุมชนหนาแน่น การดำเนินงานดังกล่าวต้องใช้เงินลงทุนสูง และต้องมีการสำรวจ ศึกษา และออกแบบระบบโดยนักวิชาการและวิศวกรอย่างเป็นขั้นตอน อันประกอบด้วย การศึกษาความเป็นไปได้ในเบื้องต้นของการก่อสร้างระบบบำบัดน้ำเสีย หรือกำจัดขยะมูลฝอย ลำดับต่อมาเป็นการศึกษาความเหมาะสมและการออกแบบรายละเอียดของระบบดังกล่าว ตามด้วยการก่อสร้างระบบในที่สุด ขั้นตอนหลักในการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่างๆ ได้แก่

    3.1 การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษทางน้ำ มีขั้นตอนหลักดังนี้



    ขั้นตอนที่ 1:

    องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะต้องประเมินและประมวลสภาพปัญหา มลพิษในพื้นที่ โดยการตรวจสอบข้อเท็จจริงในปัจจุบันที่เกี่ยวกับแหล่งกำเนิดมลพิษ และจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษที่มีและตั้งอยู่ในพื้นที่ ซึ่งจะจัดแบ่งประเภทข้อมูลออกเป็นกลุ่มต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง คือ
    • ข้อมูลทั่วไป เช่น ข้อมูลประชากร นักท่องเที่ยว สภาพเศรษฐกิจ สภาพการใช้ที่ดินอุตสาหกรรม เป็นต้น
    • ข้อมูลโรงงานที่มีลักษณะของกิจกรรม อันอาจก่อให้เกิดปัญหา มลพิษทางน้ำ รวมทั้งโรงงานที่มีปัญหาร้องเรียนเกี่ยวกับมลพิษทางน้ำ
    • ข้อมูลสถานประกอบการต่างๆ เช่น โรงแรม สถานพยาบาล สถาบันการศึกษา สถานที่ราชการ ศูนย์การค้า ตลาด ภัตตาคาร ฟาร์มปศุสัตว์ ท่าเรือ เป็นต้น
    • ข้อมูลสภาพสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางน้ำ เช่น จำนวนผู้ป่วยอัตราป่วย สาเหตุของการป่วย ชนิดของโรคที่เป็นบ่อยๆ และข้อมูลจากการร้องเรียน

    ขั้นตอนที่ 2:

    ทำการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษทางน้ำ โดย มีขั้นตอนดำเนินการโดยสรุปดังนี้
    • การรวบรวมข้อมูลด้านคุณภาพน้ำและปริมาณน้ำ ทั้งแหล่งน้ำผิวดิน และน้ำใต้ดิน
    • การรวบรวมข้อมูลด้านการใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำ
    • ข้อมูลด้านการระบายน้ำ
    • ข้อมูลด้านการบำบัดน้ำเสีย
    • ข้อมูลด้านปัญหาและอุปสรรคของการดำเนินการแก้ไขปัญหาน้ำเสียที่ผ่านมา

    ขั้นตอนที่ 3:

    กำหนดแนวทางในการแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำ โดยอาศัยผลการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษในขั้นตอนที่ผ่านมา ทั้งนี้การดำเนินการโดยสรุปประกอบด้วย
    • การสรุปสภาพปัญหาและพื้นที่ที่มีปัญหามลพิษทางน้ำ
    • สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดมลพิษทางน้ำ
    • การดำเนินการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคที่มีอยู่ในปัจจุบัน
    • แนวทางที่เหมาะสมในการลดและขจัดมลพิษทางน้ำ
    • พื้นที่ที่จะต้องดำเนินการ

    ขั้นตอนที่ 4:

    กำหนดแผนงานและโครงการที่เหมาะสม เพื่อลดและขจัดมลพิษทางน้ำ เนื้อหาในส่วนนี้ประกอบด้วย
    • ลักษณะหรือประเภทของแผนงาน
    • ลักษณะและข้อมูลรายละเอียดโครงการ
    • วัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ
    • สถานที่ดำเนินการ
    • งบประมาณค่าใช้จ่ายและแหล่งเงินทุน
    • หน่วยงานรับผิดชอบ และการบริหารดำเนินการโครงการ

    3.2 การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษทางอากาศและเสียง

    ในการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษทางอากาศและเสียง มีขั้นตอนหลักดังนี้


    ขั้นตอนที่ 1:

    องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะต้องประเมินและประมวลสภาพปัญหามลพิษในพื้นที่ โดยการตรวจสอบข้อเท็จจริงในปัจจุบันที่เกี่ยวกับแหล่งกำเนิดมลพิษ และจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษที่มีและตั้งอยู่ในพื้นที่ ซึ่งจะจัดแบ่งประเภทข้อมูลออกเป็นกลุ่มต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง 5 กลุ่ม คือ
    • ข้อมูลทั่วไป เช่น ข้อมูลประชากร นักท่องเที่ยว สภาพการใช้ที่ดิน สภาพเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม เป็นต้น
    • ข้อมูลโรงงานที่มีลักษณะของกิจกรรม อันอาจก่อให้เกิดปัญหามลพิษทางอากาศในระดับรุนแรงและปานกลาง และข้อมูลโรงงานที่อาจมีปัญหาเสียงรบกวน รวมทั้งโรงงานที่มีปัญหาร้องเรียนเกี่ยวกับมลพิษทางอากาศและเสียง
    • ข้อมูลสถานประกอบการบางประเภทที่อาจก่อให้เกิดปัญหามลพิษทางอากาศและเสียงรบกวน เช่น อู่ซ่อมรถ ท่าเรือ และอื่นๆ
    • ข้อมูลยานพาหนะและการจราจร เช่น สถิติการจดทะเบียน ปริมาณจราจร เป็นต้น
    • ข้อมูลสภาพสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางอากาศ เช่น จำนวนผู้ป่วย อัตราป่วย สาเหตุของการป่วย ชนิดของโรคที่เป็นบ่อยๆ โดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวข้องกับทางเดินหายใจ โรคผิวหนัง เป็นต้น และข้อมูลจากการร้องเรียน

    ขั้นตอนที่ 2:

    ทำการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษทางอากาศและเสียง ซึ่งดำเนินการโดยสรุปดังนี้
    • จำนวนแหล่งกำเนิดมลพิษทางอากาศและเสียง
    • อัตราการปล่อยสารมลพิษ
    • ปัญหาของสารมลพิษทางอากาศและเสียง
    • การตรวจวัดคุณภาพอากาศและเสียง
    • สรุปสถานการณ์ปัญหามลพิษทางอากาศและเสียง

    ขั้นตอนที่ 3:

    กำหนดแนวทางในการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศและเสียง โดยอาศัยผลการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษในขั้นตอนที่ผ่านมา ทั้งนี้ เพื่อจะสามารถจัดทำกรอบของแผนงาน และกำหนดโครงการที่จะดำเนินการ เพื่อแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศและเสียง ซึ่งการดำเนินการในขั้นตอนที่ 3 มีเนื้อหาโดยสรุปดังนี้
    • การสรุปสภาพปัญหาและพื้นที่ที่มีปัญหามลพิษทางอากาศและเสียง
    • สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดมลพิษทางอากาศและเสียง
    • การดำเนินการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคที่มีอยู่ปัจจุบัน
    • แนวทางที่เหมาะสมในการลดและขจัดมลพิษทางอากาศและเสียง
    • พื้นที่ที่จะต้องดำเนินการ

    ขั้นตอนที่ 4:

    กำหนดแผนงานและโครงการที่เหมาะสม เพื่อลดและขจัดมลพิษทาง อากาศและเสียง โดยเนื้อหาในส่วนนี้ประกอบด้วย
    • ลักษณะหรือประเภทของแผนงาน
    • ลักษณะและข้อมูลรายละเอียดโครงการ
    • วัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ
    • สถานที่ดำเนินการ
    • งบประมาณค่าใช้จ่ายและแหล่งเงินทุน
    • หน่วยงานรับผิดชอบ และการบริหารดำเนินการโครงการ

    3.3 การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจากขยะมูลฝอย

    ในการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจากขยะมูลฝอยนั้น มีขั้นตอนหลักดังนี้


    ขั้นตอนที่ 1:

    องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะต้องประเมินและประมวลสภาพปัญหามลพิษโดยการตรวจสอบข้อเท็จจริงในปัจจุบันที่พื้นที่เกี่ยวกับแหล่งกำเนิดมลพิษ และจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษที่มีและตั้งอยู่ในพื้นที่ ซึ่งจัดแบ่งประเภทข้อมูลออกเป็นกลุ่มต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง คือ
    • ข้อมูลทั่วไป เช่น ข้อมูลประชากร นักท่องเที่ยว สภาพเศรษฐกิจ สภาพการใช้ที่ดิน อุตสาหกรรม เป็นต้น
    • ข้อมูลโรงงานที่มีลักษณะของกิจกรรมอันอาจก่อให้เกิดปัญหามลพิษจากขยะมูลฝอย รวมทั้งโรงงานที่มีปัญหาร้องเรียน
    • ข้อมูลสถานประกอบการต่างๆ เช่น โรงแรม สถานพยาบาล สถาบันการศึกษา สถานที่ราชการ ศูนย์การค้า ตลาด ภัตตาคาร ฟาร์มปศุสัตว์ ท่าเรือ เป็นต้น
    • ข้อมูลยานพาหนะและการจราจร เช่น สถิติการจดทะเบียน ปริมาณจราจร เป็นต้น
    • ข้อมูลสภาพสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับมลพิษจากขยะมูลฝอย เช่น จำนวนผู้ป่วย อัตราป่วย สาเหตุของการป่วย ชนิดของโรคที่เป็นบ่อยๆ เป็นต้น และข้อมูลจากการร้องเรียน

    ขั้นตอนที่ 2:

    ทำการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษทางขยะมูลฝอย ซึ่งดำเนินการโดยสรุปดังนี้
    • การรวบรวมข้อมูลปริมาณมูลฝอย การเก็บขนและขนส่งขยะมูลฝอย และสัดส่วนการให้บริการ
    • ข้อมูลด้านการกำจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล
    • ข้อมูลด้านปัญหาและอุปสรรคของการจัดการขยะมูลฝอย

    ขั้นตอนที่ 3:

    กำหนดแนวทางในการแก้ปัญหามลพิษจากขยะมูลฝอย โดยอาศัยผลการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษในขั้นตอนที่ผ่านมา ทั้งนี้ เพื่อจะสามารถจัดทำกรอบของแผนงาน และกำหนดโครงการที่จะดำเนินการ เพื่อแก้ไขปัญหา ซึ่งการดำเนินการในขั้นตอนที่ 3 มีเนื้อหาโดยสรุปดังนี้
    • การสรุปสภาพปัญหาและพื้นที่ที่มีปัญหา
    • สาเหตุของปัญหา
    • การแก้ไขปัญหาที่ได้ดำเนินการไปแล้ว
    • แนวทางการปฏิบัติเพื่อแก้ไขปัญหา
    • พื้นที่ที่จะต้องดำเนินการ

    ขั้นตอนที่ 4:

    กำหนดแผนงานและโครงการที่เหมาะสมเพื่อลดและขจัดมลพิษ เนื้อหาในส่วนนี้ประกอบด้วย
    • ลักษณะหรือประเภทของแผนงาน
    • ลักษณะและข้อมูลรายละเอียดโครงการ
    • วัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ
    • สถานที่ดำเนินการ
    • งบประมาณค่าใช้จ่ายและแหล่งเงินทุน
    • หน่วยงานรับผิดชอบ และการบริหารดำเนินการโครงการ

    3.4 การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจากของเสียอันตราย

    ในการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษจากของเสียอันตรายนั้น มีขั้นตอนหลักดังนี้


    ขั้นตอนที่ 1:

    องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะต้องประเมินและประมวลสภาพปัญหามลพิษในพื้นที่โดยการตรวจสอบข้อเท็จจริงในปัจจุบันที่เกี่ยวกับแหล่งกำเนิดมลพิษ และจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษที่มีและตั้งอยู่ในพื้นที่ซึ่งจะจัดแบ่งประเภทข้อมูลออกเป็นกลุ่มต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง คือ
    • ข้อมูลทั่วไป เช่น ข้อมูลประชากร นักท่องเที่ยว สภาพเศรษฐกิจ สภาพการใช้ที่ดินอุตสาหกรรม เป็นต้น
    • ข้อมูลโรงงานที่มีลักษณะของกิจกรรมอันอาจก่อให้เกิดปัญหามลพิษจากของเสียอันตราย รวมทั้งโรงงานที่มีปัญหาร้องเรียนเกี่ยวกับของเสียอันตราย
    • ข้อมูลสถานประกอบการต่างๆ เช่น โรงแรม สถานพยาบาล สถาบันการศึกษา สถานที่ราชการ ศูนย์การค้า ตลาด ภัตตาคาร ฟาร์มปศุสัตว์ ท่าเรือ เป็นต้น
    • ข้อมูลสภาพสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางน้ำ เช่น จำนวนผู้ป่วยอัตราป่วย สาเหตุของการป่วย ชนิดของโรคที่เป็นบ่อยๆ โดยเฉพาะโรคหรืออาการเจ็บป่วยที่เกิดจากการได้รับสารพิษประเภทต่างๆ และข้อมูลจากการร้องเรียน

    ขั้นตอนที่ 2:

    ทำการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษจากของเสียอันตราย ซึ่งดำเนินการโดยสรุปดังนี้
    • การตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับชนิดและปริมาณของเสียอันตราย
    • การตรวจสอบประสิทธิภาพของระบบจัดการของเสียอันตราย
    • การตรวจสอบความรุนแรงของปัญหาที่เกิดจากการทิ้งของเสียอันตรายปะปนไปกับขยะมูลฝอยทั่วไป
    • รวบรวมข้อมูลด้านปัญหาและอุปสรรคของการดำเนินการแก้ไขปัญหาของเสียอันตราย

    ขั้นตอนที่ 3:

    กำหนดแนวทางในการแก้ปัญหามลพิษจากขยะมูลฝอย โดยอาศัยผลการวิเคราะห์สภาพปัญหาและสถานการณ์ภาวะมลพิษในขั้นตอนที่ผ่านมา ทั้งนี้ เพื่อจะสามารถจัดทำกรอบของแผนงาน และกำหนดโครงการที่จะดำเนินการ เพื่อแก้ไขปัญหา ซึ่งการดำเนินการในขั้นตอนที่ 3 มีเนื้อหาโดยสรุปดังนี้
    • การสรุปสภาพปัญหาและพื้นที่ที่มีปัญหามลพิษจากของเสียอันตราย
    • สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดมลพิษจากของเสียอันตราย
    • การดำเนินการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคที่มีอยู่ในปัจจุบัน
    • แนวทางที่เหมาะสมในการลดและขจัดมลพิษจากของเสียอันตราย
    • พื้นที่ที่จะต้องดำเนินการ

    ขั้นตอนที่ 4:

    กำหนดแผนงานและโครงการที่เหมาะสมเพื่อลดและขจัดมลพิษ เนื้อหาในส่วนนี้ประกอบด้วย
    • ลักษณะหรือประเภทของแผนงาน
    • ลักษณะและข้อมูลรายละเอียดโครงการ
    • วัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ
    • สถานที่ดำเนินการ
    • งบประมาณค่าใช้จ่ายและแหล่งเงินทุน
    • หน่วยงานรับผิดชอบ และการบริหารดำเนินการโครงการ


    แผนผังแสดงการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษด้านต่างๆ




    ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
    กลุ่มวิเคราะห์แผนและประเมินผล
    กรมควบคุมมลพิษ
    โทรศัพท์ 0 2298 2496 - 7
    E-mail : Pannathorn(dot)k(at)pcd(dot)go(dot)th