1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ : โครงการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมชุมชน : กรณีศึกษาธนาคารโลก (ASEM Trust Fund : Empowering urban Thai Communities to Improve the Environment and Reduce Poverty)

2. ประเทศ : -

3. องค์กร/สถาบัน : ธนาคารโลก (World Bank)

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : กองประสานการจัดการมลพิษ กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

• ความเป็นมา
  คณะผู้เชี่ยวชาญของธนาคารโลกได้เสนอโครงการความช่วยเหลือด้านสิ่งแวดล้อมในลักษณะที่เป็นเงินกู้และ เงินสนับสนุนให้เเก่ประเทศไทย 4 โครงการ ได้แก่ Social Investment Project (SIP) Metropolitan Environmental Improvement Program (MEIP) Global Environment Fund (GIF) และ Urban Environment Loan (UEL) และได้ให้ความเห็นว่า คพ. ควรที่จะมีส่วนร่วมในการดำเนินโครงการ MEIP เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2541

  ธนาคารโลกได้ประสานงานแจ้งให้ คพ. ทราบว่าธนาคารโลกยินดีสนับสนุนงบประมาณและความช่วยเหลือทาง ด้านวิชาการ จาก ASEM Trust Fund สำหรับดำเนินโครงการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมชุมชน : กรณีศึกษาธนาคารโลก (MEIP) ในวงเงิน 430,000 เหรียญสหรัฐ มีระยะเวลาดำเนินโครงการ 18 เดือน
  
  

• วัตถุประสงค์
  เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมและแก้ไขปัญหาความยากจนของชุมชนเมืองรวมทั้งเสริมสร้าง
  ความสัมพันธ์ที่เข้มแข็งระหว่างหน่วยงานท้องถิ่น ชุมชน องค์กรพัฒนาเอกชน ในการร่วมมือดำเนินงานให้เกิดผลสำเร็จ
  ตามเป้าหมาย
  
  
• ระยะเวลาดำเนินงาน
  18 เดือน (มี.ค. 42–ส.ค. 43)
  
  
  
• งบประมาณ
  430,000 US$

1. ปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม ได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการกำกับโครงการซึ่งมี องค์ประกอบจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กรมการปกครอง กรมอนามัย สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม การเคหะแห่งชาติ ธนาคารโลก และองค์การพัฒนาเอกชน โดยมีหน้าที่รับผิดชอบในการพิจารณาอนุมัติกรอบการดำเนินงานและงบประมาณให้เป็นไปตามรายละเอียดข้อกำหนดโครงการ ดูแล กำกับการดำเนินโครงการ ประสานงานกับกลุ่มจังหวัดเป้าหมายและหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนประเมินผล การดำเนินโครงการ
2. คณะกรรมการกำกับโครงการฯ ได้กำหนดหลักเกณฑ์และคัดเลือกพื้นที่นำร่องสำหรับดำเนินโครงการฯ โดย พิจารณาจากความพร้อมและการมีส่วนร่วมของประชาชน/ชุมชน สภาพเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม และความพร้อมขององค์กร ส่วนท้องถิ่นและมีมติคัดเลือกจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดนนทบุรี จังหวัดพิษณุโลก และจังหวัดสงขลาเป็นพื้นที่ดำเนินโครงการ เมื่อวันที่ 26 มกราคม 2542
3. กรมควบคุมมลพิษได้ปรับแก้ไขข้อเสนอโครงการฯและจัดส่งให้กระทรวงการคลัง พร้อมกับแจ้งประสานงาน เบื้องตันกับกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2542
4. ธนาคารโลก ได้ส่ง (ร่าง) บันทึกข้อตกลงในการรับเงินอุดหนุน วงเงิน 430,000 เหรียญสหรัฐ โดยแบ่งออก เป็น 2 ฉบับ คือ
   • ในส่วนของวงเงิน 100,000 เหรียญสหรัฐ ซึ่งทางธนาคารโลกจะเป็นผู้บริหารเงินเอง และมีสาระสำคัญสรุปได้ดังนี้
     • ใช้สำหรับดำเนินกิจกรรมการประเมินสถานภาพสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ดำเนินงาน 4 จังหวัด และจัดการ ประชุมเชิงปฏิบัติการในการระดมข้อคิดเห็นต่อผลการประเมินสถานภาพสิงแวดล้อมในพื้นที่ดังกล่าว
     • เป็นค่าใช้จ่ายในการว่าจ้างที่ปรึกษาดำเนินการและค่าใช้จ่ายในการบริหารของเจ้าหน้าที่ธนาคารโลก
     • ธนาคารโลกจะเป็นผู้รับผิดชอบดำเนินงานแทนผู้รับการสนับสนุนภายใต้การประสานงานและการยินยอม ของผู้รับการสนับสนุนในการดำเนินงาน และการประเมินผล แต่ผู้รับการสนับสนุนจะต้องยินยอมชดใช้ ค่าเสียหายให้แก่ธนาคารโลกหากธนาคารโลกต้องจ่ายค่าเสียหายให้แก่ผู้รับจ้างอันเนื่องมาจากการดำเนิน โครงการ
     • การดำเนินงานจะต้องแล้วเสร็จภายในเดือนมิถุนายน 2543
     • ธนาคารโลกจะเป็นผู้ทำสัญญาในการว่าจ้าง และการตรวจสอบการดำเนินงานของที่ปรึกษา ภายใต้ ระเบียบและวิธีการดำเนินงานของธนาคารโลก
   • ในส่วนของวงเงิน 330,000 เหรียญสหรัฐซึ่งหน่วยงานผู้รับการสนับสนุนเป็นผู้บริหารเงินเอง มีสาระสำคัญ สรุปได้ ดังนี้
     • เป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินกิจกรรมการกำหนดโครงการ ชุมชนนำร่อง การดำเนินโครงการของชุมชน นำร่องและค่าใช้จ่ายในการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อเผยแพร่ข้อมูลและประสบการณ์จากการดำเนิน โครงการนำร่องให้หน่วยงานอื่น
     • ผู้รับการสนับสนุนจะต้องเปิดบัญชีเงินฝากประเภทกระแสรายวันเพื่อรองรับการเบิกจ่ายเงินจาก ธนาคารโลก โดยเปิดบัญชีและรักษาเงินในบัญชีเป็นเงินเหรียญสหรัฐผู้มีอำนาจลงนามในการเบิกจ่ายเงิน จากบัญชี คือ ปลัดกระทรวงการคลัง หรือ ผู้ที่ได้รับมอบหมาย
     • ผู้รับการสนับสนุนจะต้องปฏิบัติตามระเบียบและแนวทางการดำเนินงานของธนาคารโลกในเรื่อง การเบิกจ่าย การคัดเลือก การจัดจ้างที่ปรึกษา ตลอดจนการรายงานผลการใช้เงิน
5. กรมควบคุมลพิษได้ประสานกับสำนักงานเศรษฐกิจการคลังในการปรับแก้ร่างบันทึกข้อตกลงในเรื่องของผู้มีอำนาจ ลงนามการเบิกจ่ายเงินให้เปลี่ยนจากปลัดกระทรวงการคลังเป็นอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ
6. ขณะนี้ทางธนาคารโลกกำลังปรับแก้บันทึกข้อตกลงตามความเห็นของสำนักงานเศรษฐกิจการคลังและจะเสนอให้ ปลัดกระทรวงการคลังลงนามในบันทึกข้อตกลงดังกล่าวต่อไป
7. กรมควบคุมลพิษได้จัดการประชุมหารือการดำเนินโครงการฯ เมื่อวันอังคารที่ 4 พฤษภาคม 2542 โดยมีมติให้ คพ. จัดทำขั้นตอนการจัดทำ และร่างข้อกำหนดการศึกษา Rapid Environment Assessment เสนอต่อจังหวัด/เทศบาล
8. สำนักงานเศรษฐกิจการคลังได้ลงนามร่วมกับธนาคารโลกในบันทึกข้อตกลงดังกล่าวเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 พฤษภาคม 2542
9. กรมควบคุมลพิษได้จัดการประชุมคณะกรรมการกำกับโครงการฯ ครั้งที่ 2/2542 เมื่อวันอังคารที่ 25 พฤษภาคม 2542 ซึ่งจังหวัด/เทศบาลได้แจ้งรายชื่อชุมชนนำร่องดังนี้
   • จังหวัดพิษณุโลก คัดเลือกชุมชนพันปี (ขนาดใหญ่) ชุมชนสระสองพี่น้อง (ขนาดกลาง) และชุมชนดีอิน (ขนาดเล็ก)
   • จังหวัดนครราชสีมา คัดเลือกชุมชนทุ่งสว่าง-ศาลาลอย (ขนาดใหญ่) ชุมชนบุมะค่า-ตะคองเก่า (ขนาดกลาง)และ ชุมชนวัดสามัคคี (ขนาดเล็ก)
   • จังหวัดสงขลา คัดเลือกชุมชนกุโบร์ (ขนาดใหญ่) ชุมชนศาลาเหลือง (ขนาดกลาง) และชุมชนบ่อนวัวเก่า (ขนาดเล็ก)
   • จังหวัดนนทบุรี คัดเลือกชุมชนบริเวณวัดเขมา วัดปากน้ำ และวัดพลับ เขตเทศบาลนครนนทบุรี (ขนาดใหญ่) ชุมชนบ้านใหม่ อำเภอปากเกร็ด (ขนาดกลาง) และชุมชนบ้านคลองขุนศรี อำเภอไทรน้อย (ขนาดเล็ก)
   
   
   นอกจากนั้น ที่ประชุมมีมติให้กรมควบคุมลพิษปรับปรุงข้อกำหนดการจัดทำ Rapid Environment Assessment เพื่อเสนอ ให้จังหวัด/เทศบาลนำไปจ้างที่ปรึกษาต่อไป
10. กรมควบคุมลพิษได้ยื่นคำขอเปิดบัญชีเงินฝากประเภทออมทรัพย์เป็นเงินเหรียญสหรัฐรองรับเงินสนับสนุน จากธนาคารโลก และบัญชีกระแสรายวันรองรับการจ่ายเงินจากบัญชีออมทรัพย์ดังกล่าว ที่ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สำนักนานาเหนือ และได้ส่งตัวอย่างลายมือชื่อผู้มีอำนาจเบิกจ่ายงบประมาณดังกล่าวให้แก่ สศค. ซึ่งต้องประกอบด้วย 2 ใน 3 จากรายชื่อ ดังนี้
    1. อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ
    2. รองอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (นายพรชัย ธรณธรรม)
    3. ผู้อำนวยการกองประสานการจัดการมลพิษ
11. สถาบันสิ่งแวดล้อมไทยได้ลงนามในสัญญาว่าจ้างร่วมกับธนาคารโลกเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2542 เพื่อทำ กิจกรรม Rapid Environment Assessment ในจังหวัดพิษณุโลก และส่งรายงานการศึกษาขั้นต้น วันที่ 2 กรกฎาคม 2542 และจัดการสัมนาเชิงปฏิบัติการ วันที่ 11 สิงหาคม 2542 และส่งรายงานขั้นสุดท้าย วันที่ 20 สิงหาคม 2542
12. มูลนิธิไทยเพื่อการพัฒนาได้ลงนามในสัญญาว่าจ้างร่วมกับธนาคารโลกเมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2542 เพื่อทำ กิจกรรม Rapid Environment Assessment ในจังหวัดสงขลา และส่งรายงานการศึกษาขั้นแรก วันที่ 28 มิถุนายน 2542 และจัดสัมนาเชิงปฏิบัติการ วันที่ 3 สิงหาคม 2542 และส่งรายงานขั้นสุดท้าย วันที่ 21 สิงหาคม 2542
13. สถาบันเทคโนโลยีเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และบริษัทคอนซัลแทนท์ ออฟ เทคโนโลยี จำกัด อยู่ในขั้นตอน การจัดทำข้อเสนอการศึกษาให้แก่จังหวัดนครราชสีมาและนนทบุรี ตามลำดับ

1. แต่งตั้งคณะกรรมการกำกับโครงการ
   
2. คัดเลือกพื้นที่โครงการ 4 พื้นที่ ได้แก่ พิษณุโลก นครราชสีมา นนทบุรี และสงขลา
3. คัดเลือกชุมชนนำร่อง 3 ขนาด (ใหญ่, กลาง, เล็ก)
4. จัดทำ TOR สำหรับการประเมินความสัมพันธ์ระหว่างภาวะเศรษฐกิจ กับสิ่งแวดล้อมและสุขภาพอนามัยของประชาชน และการเสนอกิจกรรมนำร่องที่สามารถพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อม และสร้างเสริมรายได้ให้ประชาชนในชุมชน

8. ปัญหาอุปสรรคและข้อคิดเห็น : -