ข้อตกลง / โครงการความร่วมมือกับต่างประเทศ
ด้านการจัดการคุณภาพน้ำ
ด้านการจัดการคุณภาพอากาศและเสียง
ด้านการจัดการมูลฝอยและสารอันตราย
ด้านการพัฒนาเทคโนโลยีการควบคุมมลพิษ
ด้านการประสานการจัดการมลพิษ

การดำเนินงานความร่วมมือระหว่างประเทศด้านการจัดการมูลฝอยและสารอันตราย

การจัดการขยะมูลฝอยชุมชนแบบครบวงจร : จังหวัดขอนแก่น

1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ : การจัดการขยะมูลฝอยชุมชนแบบครบวงจร : จังหวัดขอนแก่น (Integrated Solid Waste Management in Khon Khaen Province)

2. ประเทศ : เดนมาร์ก

3. องค์กร/สถาบัน : Danish Cooperation for Environment and Development : DANCED-Thailand

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : ฝ่ายติดตามและฟื้นฟู สำนักจัดการสารอันตรายและกากของเสีย กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

  • ความเป็นมา
    จังหวัดขอนแก่นเป็นศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งทางด้านศูนย์กลางธุรกิจการค้า การอุตสาหกรรม ศูนย์ราชการ และการศึกษาของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดจนเป็นศูนย์กลางธุรกิจการค้าที่สามารถพัฒนาศักยภาพให้เป็นประตูเปิดไปสู่ประเทศในแถบ อินโดจีนต่อไป จังหวัดขอนแก่นจึงได้รับการพัฒนาเป็นเมืองหลักให้ขยายตัวทางด้านต่าง ๆ อย่างรวดเร็วและต่อเนื่องมาโดยตลอด

    ปัจจุบันจังหวัดขอนแก่นจัดอยู่ในอันดับที่ 3 ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ถัดจากจังหวัดนครราชสีมา และอุดรธานี ตามลำดับ) เนื่องจากเป็นเมือง ศูนย์กลางต่าง ๆ จึงมีการขยายตัวทางด้านเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว ทำให้มีจำนวนประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น ซึ่งจากข้อมูลกรมการปกครอง ปี 2540 มีประชากรประมาณ 1.6 ล้านคน ส่งผลให้ปริมาณขยะมูลฝอย เพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย กล่าวคือ ปัจจุบันจังหวัดขอนแก่นมีปริมาณขยะ มูลฝอยเกิดขึ้นประมาณ 800 ตัน/วัน ทำให้เกิดปัญหาหน่วยงานของรัฐไม่สามารถดำเนินการเก็บขนมูลฝอยไปกำจัดได้หมดในแต่ละวัน เกิดปัญหา มูลฝอยเหลือตกค้างจากการเก็บขน อีกทั้งระบบเก็บขนยังไม่มีการคัดแยกขยะมูลฝอยที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก และไม่มีการคัดแยก มูลฝอยติดเชื้อและกากของเสียอันตรายออกจากขยะมูลฝอยชุมชนทั้วไป นอกจากนี้วิธีการกำจัดมูลฝอยของเทศบาลและสุขาภิบาลโดยทั่วไปยัง ไม่ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาล เกิดปัญหามลพิษจากขยะมูลฝอยเป็นผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แหล่งน้ำผิวดินและใต้ดิน และสุขภาพอนามัยของ ประชาชน ตลอดจนเป็นผลเสียหายต่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยว

    กรมควบคุมมลพิษ จึงได้จัดทำโครงการการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนแบบครบวงจรของจังหวัดขอนแก่น ซึ่งการจัดการขยะมูลฝอย แบบครบวงจรเป็นแนวคิดของการแก้ไขปัญหาด้านมูลฝอย ตั้งแต่การคัดแยกมูลฝอยกลับมาใช้ประโยชน์ การรวบรวมเก็บขนขนส่งและกำจัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกำจัดซึ่งจะประกอบด้วยระบบการกำจัดแบบผสมผสาน กล่าวคือ เป็นการลดการสูญเสียทรัพยากรในรูปแบบการนำกลับ มาใช้ใหม่ การแปรสภาพขยะมูลฝอยให้เกิดประโยชน์ในรูปแบบของปุ๋ยหรือวัสดุปรับปรุงดิน รวมถึงความเหมาะสมในการแปรสภาพให้เป็นพลังงาน ในรูปแบบการผลิตกระแสไฟฟ้า ตลอดจนแนวทางการลดการใช้พื้นที่ฝังกลบมูลฝอยสุดท้ายโดยเลือกเทคโนโลยีการจัดการที่เหมาะสม เพื่อให้เกิด ระบบการจัดการมูลฝอยแบบยั่งยืนต่อไปในอนาคต

  • วัตถุประสงค์
    ศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดระบบการจัดการมูลฝอยของจังหวัดขอนแก่นเป็นระบบครบวงจร เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดดังนี้
    1. ให้มีการจัดการขยะมูลฝอยแบบยั่งยืน
    2. ให้มีการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมรวมถึงการพิจารณาเทคโนโลยีขั้นสูงในการจัดการขยะมูลฝอย

  • ระยะเวลาดำเนินงาน
    2 ปี

  • งบประมาณ
    เงินที่ได้รับความช่วยเหลือ 3,463,000 DKK

  • ขั้นตอนการดำเนินงาน
    1. สำรวจและรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนทุกชุมชน (ระบบเก็บขนและระบบกำจัด)
    2. สำรวจเก็บตัวอย่างขยะมูลฝอยทั้งขยะมูลฝอยชุมชนและของเสียอันตรายจากแหล่งกำเนิดที่สำคัญ และตัวอย่างขยะมูลฝอยรวม ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น เทศบาลตำบลบ้านไผ่ และเทศบาลตำบลชุมแพ รวมทั้งชุมชนใหญ่อื่น ๆ ที่สำคัญ โดยวิเคราะห์องค์ประกอบและ ลักษณะสมบัติเคมี การแยกขยะมูลฝอยกลับมาใช้ประโยชน์และตลาดรองรับการซื้อขายของเก่า
    3. การศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดหาสถานที่กำจัดมูลฝอยส่วนกลางของกลุ่มชมุชนหลัก รวมทั้งศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้นและผลกระทบทางสังคมของศูนย์การจัดการขยะมูลฝอย
    4. ศึกษาวิเคราะห์เสนอทางเลือกและออกแบบแนวคิด (Conceptual Design) ระบบจัดการขยะมูลฝอยแบบครบวงจร ตลอดจน เปรียบเทียบและเสนอวิธีการจัดการมูลฝอยแบบผสมผสาน (integrated) ดังนี้
      - การลดปริมาณขยะมูลฝอยที่แหล่งกำเนิด (Waste Minimization) และการใช้แบบจำลองคณิตศาสตร์ (Mathmatical Modeling) ที่เหมาะสมในการวางแผนการจัดการขยะมูลฝอยที่แหล่งกำเนิด
      - ระบบคัดแยกขยะมูลฝอยเพื่อนำมาใช้ประโยชน์ได้
      - ระบบหมักปุ๋ย
      - ระบบเตาเผาเพื่อพลังงาน
      - ระบบฝังกลบแบบประหยัดพื้นที่
    5. เปรียบเทียบทางเลือกทางเศรษฐศาสตร์และการเงินและเสนอทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด
    6. จัดทำแผนการดำเนินงานในการจัดการขยะมูลฝอยแบบยั่งยืน
    7. ศึกษาเสนอการเงินและเสนอทางเลือกที่เหมาะสมที่สุดทางเศรษฐศาสตร์และเสนอรูปแบบการจัดการขยะมูลฝอย
    8. จัดประชุมสัมมนาเพื่อรับฟังข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับพื้นที่และองค์กรภาคเอกชน นักวิชาการ เกี่ยวกับรูปแบบการจัดการขยะมูลฝอยที่เสนอ
    9. จัดทำการรณรงค์และประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนเห็นถึงสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นจากขยะมูลฝอย และมีส่วนร่วมในการลดปริมาณ ขยะมูลฝอยและการจัดการขยะมูลฝอย
6. ผลที่คาดว่าจะได้รับ : จังหวัดขอนแก่นมีผลการศึกษาเพื่อจัดการขยะมูลฝอยแบบครบวงจรและยั่งยืนดังนี้
  1. มีรูปแบบการจัดการขยะมูลฝอยสำหรับชุมชนในจังหวัดขอนแก่น
  2. มีรูปแบบและแนวทางที่ชัดเจนในการสนับสนุนให้ภาคเอกชนเข้ามาลงทุนหรือร่วมลงทุนในการจัดการขยะมูลฝอยรวม โดยเสนอ รูปแบบและแนวทางในลักษณะแบบจำลองในการดำเนินการทั้งทางด้านการจัดองค์กร การบริหารและการลงทุน
  3. มีรูปแบบการบริหารขยะมูลฝอยและสามารถจัดทำแผนงาน/โครงการที่ชัดเจนในการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการมูลฝอยของ ท้องถิ่นเสนอเป็นโครงการภายใต้แผนปฏิบัติการเพื่อจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมในระดับจังหวัด เพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงาน นโยบายและแผนสิ่งแวดล้อมตามขั้นตอนต่อไปได้
  4. มีการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมในการกำจัดขยะมูลฝอย
  5. ประชาชนมีจิตสำนึกช่วยลดปริมาณขยะมูลฝอย คัดแยกขยะมูลฝอยร่วมกับหน่วยงานรัฐบาลในการจัดการขยะมูลฝอย
7. การดำเนินงานที่ผ่านมา : ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาอนุมัติโครงการจาก DANCED

8. ปัญหาอุปสรรคและข้อคิดเห็น : -



การดำเนินงานความร่วมมือระหว่างประเทศด้านการจัดการมูลฝอยและสารอันตราย

โครงการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยรวมในแต่ละภูมิภาคทั่วประเทศ

1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ : โครงการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยรวมในแต่ละภูมิภาคทั่วประเทศ (Urban Solid Waste Management Sector Project)

2. ประเทศ : -

3. องค์กร/สถาบัน : ธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank, ADB)

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : ฝ่ายจัดการมูลฝอยชุมชน สำนักจัดการสารอันตรายและกากของเสีย กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

  • ความเป็นมา
    กรมควบคุมมลพิษ ได้ดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการสิ่งแวดล้อมด้านการจัดการขยะมูลฝอยจากชุมชน ซึ่งได้รับความช่วยเหลือด้านวิชาการ จากธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asia Development Bank / ADB) ให้ที่ปรึกษามาศึกษาเบื้องต้นและจัดทำแผนหลักการจัดการขยะมูลฝอย (Solid Waste Management Sector Plan) เมื่อปี พ.ศ.2539 ซึ่งผลการศึกษาดังกล่าวได้เสนอให้มีการปรับปรุงวิธีกำจัดขยะมูลฝอยให้ถูกสุขลักษณะ โดยการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยรวมในแต่ละภูมิภาค ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ที่สมควรดำเนินการ 12 จังหวัด ทั้งนี้ประเมินค่าลงทุนไว้ประมาณ 118 ล้านเหรียญสหรัฐ และจากผลการศึกษาดังกล่าว ธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asia Development Bank / ADB) ได้ส่งคณะผู้เชี่ยวชาญมา ประเมินความเป็นไปได้ในการให้เงินกู้ในลักษณะโครงการแยกส่วน (Sector Loan)

    กรมควบคุมมลพิษ ได้ประสานงานกับผู้เชี่ยวชาญของธนาคารฯ ในการดำเนินโครงการต่อเนื่อง ซึ่งธนาคารฯ ได้ระบุศักยภาพของเงินกู้ ดอกเบี้ยต่ำสำหรับโครงการนี้ไว้ในปี พ.ศ. 2544 กรมควบคุมมลพิษ จึงใคร่ขอความสนับสนุนจากสำนักงานเศรษฐกิจการคลังในการพิจารณาบรรจุ แผนงานโครงการจัดการขยะมูลฝอยดังกล่าวไว้ในรายการโครงการที่จะขอกู้เงินเพื่อการดำเนินงานจากธนาคารพัฒนาเอเชียในปี พ.ศ. 2544/2545

  • วัตถุประสงค์
    วัตถุประสงค์ของโครงการเงินกู้ในการพัฒนาโครงการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยชุมชนในแต่ละภูมิภาค คือ
    1. ปรับปรุงด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและความเป็นอยู่ของชุมชนเมือง
    2. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเก็บรวบรวมขยะมูลฝอยในระดับจังหวัดให้ได้ร้อยละ 90 ภายในปี 2548 และเพิ่มปริมาณการเก็บขยะ มูลฝอยกลับมาใช้ใหม่อีกร้อยละ 10
    3. เพื่อให้มีการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยส่วนกลางที่สามารถใช้ร่วมกันได้ระหว่างชุมชนหลายแห่งที่อยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงกัน
    4. เพื่อให้มีการปรับปรุงและฟื้นฟูสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยเดิมที่มีการดำเนินการไม่ถูกสุขลักษณะในพื้นที่ชุมชนแต่ละภูมิภาค ตามลำดับ ความสำคัญของปัญหาที่เกิดขึ้น
    5. เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรเอกชนและประชาชนมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาขยะมูลฝอยมากขึ้น

  • ระยะเวลาดำเนินงาน
    6 ปี (ปี 2544-2549)

  • งบประมาณ
    งบประมาณที่ใช้ในโครงการทั้งสิ้น 118 ล้านเหรียญสหรัฐ (4,419.34 ล้านบาท) แบ่งออกเป็น 2 ส่วน
    - เงินกู้จาก ADB 70.0 ล้านเหรียญสหรัฐ ( 2,621.64 ล้านบาท)
    - เงินงบประมาณสมทบ 48.0 ล้านเหรียญสหรัฐ ( 1,797.70 ล้านบาท)

  • ขั้นตอนการดำเนินงาน
    การดำเนินการโครงการจะขอใช้เงินกู้ในรูปของ Sector Loan จากธนาคารพัฒนาเอเชีย โดยจะเป็นการดำเนินการในพื้นที่ที่เป็นเขต ชุมชนหนาแน่น (ความหนาแน่นประชากรมากกว่า 500 คนต่อตารางกิโลเมตร) รวมทั้งพื้นที่ในเขตต่อเนื่อง ที่อยู่ในรัศมีที่จะสามารถขนส่งขยะ มูลฝอยมาที่ศูนย์กำจัดได้โดยขนส่งผ่านสถานีขนถ่าย ทั้งนี้ได้พิจารณาคัดเลือกพื้นที่ที่มีความจำเป็น และมีความเหมาะสมทั้งด้านเทคนิค และด้าน เศรษฐศาสตร์การเงิน เพื่อดำเนินการจำนวน 12 พื้นที่โครงการ โดยจะต้องมีการประชุมหารือกับหน่วยงานราชการท้องถิ่นและประชาชนในพื้นที่ เพื่อรับทราบและตอบรับเข้าร่วมโครงการด้วย ซึ่งโครงการที่ได้รับการสนับสนุนเงินกู้ในรูปของ Sector Loan จะต้องเข้าข่ายต่อไปนี้
    1. แผนการลงทุนและแผนงานดำเนินการของแต่ละโครงการย่อย จะต้องมีความเป็นไปได้และสอดคล้องกับสภาพปัญหา และความจำเป็นเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหา
    2. มีการแต่งตั้งหน่วยดำเนินโครงการเป็นการเฉพาะโดยได้รับการเห็นชอบและรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมส่งผู้แทนเข้าร่วม ในหน่วยดำเนินการดังกล่าว ธนาคารฯ อาจให้การสนับสนุนเพิ่มเติมในด้านการเพิ่มประสิทธิภาพของบุคลากรแก่โครงการด้วย
    3. นโยบายและแนวทางการจัดการของมูลฝอยของรัฐที่กำหนดขึ้น มีความเหมาะสมกับสภาพปัญหาในกรณีที่จำเป็นต้องมีการปรับปรุง นโยบายและแนวทางดังกล่าว ธนาคารฯ อาจให้ความช่วยเหลือในการดำเนินการได้
      ในการดำเนินโครงการแต่ละโครงการย่อย จะมีขั้นตอน ดังนี้
      1. จังหวัดมีหนังสือถึงกรมควบคุมมลพิษ ขอให้กรมควบคุมมลพิษ ให้ความช่วยเหลือในการจัดการขยะมูลฝอยของจังหวัด และกรม ควบคุมมลพิษ จัดทำรายละเอียดเบื้องต้นของแผนงานโครงการพร้อมทั้งประมาณการเงินลงทุนและแผนการใช้เงิน
      2. จัดทำรายงานการศึกษาความเหมาะสมของโครงการทั้งในด้านเทคนิค และด้านเศรษฐศาสตร์ การเงิน สังคม และสิ่งแวดล้อม
      3. คณะกรรมการของจังหวัดดำเนินการคัดเลือกสถานที่ที่ตั้งของศูนย์กำจัดขยะมูลฝอย
      4. จัดทำเอกสารข้อเสนอโครงการโดยละเอียดเพื่อขออนุมัติดำเนินการ (Subproject Appraisal Report, SAR)

  • ขอบเขตการดำเนินการ
    โครงการจัดการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยรวมในลักษณะภูมิภาคทั่วประเทศ เป็นโครงการที่รัฐบาลดำเนินการให้กับจังหวัดที่มีศักยภาพ ในการพัฒนาเป็นศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยในภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศ โดยจะพิจารณาพื้นที่ที่มีความสำคัญของปัญหาด้านการจัดการมูลฝอยมา ดำเนินการเป็นโครงการนำร่องอันดับแรกในการจัดทำการศึกษาความเหมาะสมของการพัฒนาโครงการ โดยมีแนวทางในการดำเนินโครงการที่จะ ส่งเสริมให้ภาคเอกชนเข้ามาร่วมลงทุนและรับผิดชอบในการบริหารจัดการและบำรุงรักษา โดยโครงการจะประกอบด้วย 6 แผนงาน ดังนี้
    1. การให้การศึกษาและสร้างความตระหนักแก่ชุมชน
      แผนงานนี้ถูกกำหนดขึ้นมา เพื่อกระตุ้นให้เกิดการมีส่วนร่วมและผสมผสานกันระหว่างผลประโยชน์ที่ได้รับจากโครงการกับผลเสียที่ เกิดขึ้นต่อชุมชน โดยจะให้ความรู้กับชุมชนเพื่อให้เกิดความ เข้าใจในโครงการทั้งหมด รวมทั้งปัญหาในแง่ลบของประชาชน การคัดค้านต่อต้าน การก่อสร้าง สถานที่กำจัดมูลฝอยของประชาชนในพื้นที่ ผลกระทบและปัญหาจากขยะมูลฝอยซึ่งสะสมมาเป็นเวลานานโดยจะต้องมีการดำเนินการ ตั้งแต่ขั้นตอนแรกของการคัดเลือกสถานที่กำจัดมูลฝอย
    2. การก่อสร้างศูนย์กำจัดมูลฝอยที่ถูกหลักสุขลักษณะและสถานีขนถ่าย

    3. การก่อสร้างศูนย์กำจัดมูลฝอยและสถานีขนถ่ายมูลฝอย โดยให้ท้องถิ่นเป็นผู้รับผิดชอบในรูปของคณะกรรมการ และมีกรมควบคุมมลพิษ และบริษัทที่ปรึกษาให้คำแนะนำด้านวิชาการ ซึ่งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอย จะต้องสามารถรับขยะมูลฝอยได้ไม่น้อยกว่า 20 ปี และออกแบบให้มีระบบ ป้องกันปัญหาสิ่งแวดล้อม และจัดเตรียมเครื่องจักรอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เพียงพอ สำหรับสถานีขนถ่ายจะต้องออกแบบให้มิดชิดและเตรียมอุปกรณ์ และพาหนะขนถ่ายให้เพียงพอเช่นกัน โดยรถบรรทุกหรือรถพ่วง เพื่อขนถ่าย มูลฝอยจากสถานีขนถ่ายมูลฝอยไปยังสถานที่กำจัดมูลฝอย กล่าวคือ ในแต่ละจังหวัดอาจจะมีสถานที่ฝังกลบ 1-2 แห่ง และสถานีขนถ่ายมูลฝอย 1-2 แห่ง
    4. การลดปริมาณมูลฝอยและนำกลับมาใช้ใหม่

    5. ในการลดปริมาณมูลฝอยและการนำกลับมาใช้ใหม่ จะต้องมีการรณรงค์ให้มีการแยกขยะมูลฝอยจากแหล่งกำเนิดโดยตรง เพื่อให้มี ประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
    6. การเก็บรวบรวมมูลฝอย

    7. การเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการเก็บรวบรวมขยะมูลฝอยของท้องถิ่น โดยการจัดหาถังขยะมูลฝอยแบบมีล้อ ขนาด 240 ลิตร 1 ใบ ต่อบ้าน 8 หลังคาเรือน และใช้รถเก็บมูลฝอยแบบอัดท้าย ขนาดความจุ 10-12 ลบ.ม. แทนรถเก็บขนมูลฝอยแบบเปิดข้างเทท้าย
    8. การปรับปรุงและการปิดสถานที่ฝังกลบมูลฝอยปัจจุบัน

    9. การปรับปรุงและการปิดสถานที่ฝังกลบมูลฝอยที่ไม่ถูกสุขลักษณะหรือถูกใช้งานจนเต็มพื้นที่แล้ว โดยใช้ดินเหนียวและวัสดุกลบทับ ด้านบนและจัดเตรียมพื้นที่เพื่อใช้ประโยชน์ต่อไป เช่น สนามเด็กเล่น สนามกีฬา ฯลฯ
    10. การให้ความช่วยเหลือในด้านวิชาการ

    11. แผนงานนี้เป็นการให้ความช่วยเหลือด้านวิชาการแก่หน่วยปฏิบัติในการดำเนินโครงการในรูปของการจัดหาที่ปรึกษาให้คำแนะนำ และ เสริมสร้างสมรรถนะ ตั้งแต่การส่งเสริมให้ความรู้และความตระหนักของชุมชน การศึกษาความเหมาะสมทางด้านเทคนิคและเศรษฐศาสตร์การเงิน ของสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยและสถานีขนถ่าย การศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมของสถานที่ดังกล่าวและออกแบบเบื้องต้น การจัดเตรียมเอกสาร ประกวดราคา ตลอดจนวิธีการจัดเก็บค่าบริการและการบริหารการเงิน

  • พื้นที่โครงการ
  • โครงการจัดตั้งศูนย์กำจัดมูลฝอยชุมชนในแต่ละภูมิภาคทั่วประเทศ จะดำเนินการในพื้นที่ 12 จังหวัด ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็น ศูนย์กำจัดขยะมูลฝอย โดยมีหลักเกณฑ์การพิจารณาลำดับ ความสำคัญของพื้นที่โครงการ คือ
    1. สภาพปัญหาการจัดการมูลฝอย ได้แก่ การจัดหาที่ดิน การขาดแคลนงบประมาณและอุปกรณ์เครื่องจักรกล และบุคลากร
    2. จำนวนประชากรและปริมาณขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นในพื้นที่
    3. รายได้ของท้องถิ่นในพื้นที่โครงการ รายได้จากการเก็บค่าธรรมเนียมบริการจัดเก็บมูลฝอย และรายจ่ายสำหรับการจัดการขยะมูลฝอย


    จากเกณฑ์การพิจารณาดังกล่าวสามารถคัดเลือกพื้นที่ที่มีปัญหาเร่งด่วน เพื่อดำเนินโครงการในแต่ละภูมิภาคได้ รวม 12 จังหวัด ในพื้นที่
    ทั้งหมด 3 ภูมิภาค ดังนี้
    1. ภาคเหนือ ครอบคลุมจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง และเชียงราย
    2. ภาคเหนือตอนกลาง ครอบคลุมจังหวัดพิษณุโลก กำแพงเพชร เพชรบูรณ์ พิจิตร และสุโขทัย
    3. ภาคใต้ฝั่งตะวันตก ครอบคลุม จังหวัดภูเก็ต กระบี่ พังงา


    นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยในลำดับสำคัญรองลงไปมี ดังนี้
    1. ภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัดนครสวรรค์
    2. ภาคตะวันออก ได้แก่ จังหวัดฉะเชิงเทรา
    3. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ จังหวัดนครราชสีมา
    4. ภาคใต้ ได้แก่ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
    5. ภาคตะวันตก ได้แก่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

  • แผนการดำเนินงาน
  • โครงการจัดตั้งศูนย์กำจัดมูลฝอยชุมชนในแต่ละภูมิภาค มีกำหนดแผนการดำเนินงาน ดังนี้
    1. การประสานงานและกำกับดูแลโครงการ

    2. ให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการกำกับโครงการ ประกอบด้วยปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เลขาธิการสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม ผู้อำนวยการสำนักบริหารราชการส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย และผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ โครงการ หรือผู้แทน ซึ่งจะทำหน้าที่กำกับและดูแลโครงการ กรมควบคุมมลพิษ จะเป็นหน่วยบริหารโครงการ (Executing agency) กับหน่วยปฏิบัติต่าง ๆ เช่น องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) และเทศบาล โดยกรมควบคุมมลพิษ จะแต่งตั้งผู้อำนวยการโครงการและผู้จัดการโครงการ เพื่อดูแลแต่ละ โครงการย่อยและเพื่อป้องกันปัญหาการขัดแย้งจากประชาชนในพื้นที่ จะมีการแต่งตั้งคณะกรรมการระดับจังหวัดขึ้น โดยประกอบด้วยเจ้าหน้าที่จาก อบจ. และหน่วยงานท้องถิ่น นักวิชาการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ ผู้เชี่ยวชาญด้านสังคมในพื้นที่ ผู้แทนชุมชน เป็นต้น ซึ่งจะดูแลและแก้ไขปัญหาสถานที่ กำจัดมูลฝอยและสถานที่กำจัดมูลฝอยและสถานีขนถ่ายที่คัดเลือกแล้ว
    3. การจัดเตรียมรายละเอียดข้อเสนอโครงการ

    4. หน่วยงานท้องถิ่น/จังหวัด จะต้องมีหนังสือแจ้งความประสงค์ที่จะดำเนินโครงการถึงกรมควบคุมมลพิษ จากนั้นคณะกรรมการจัดทำ โครงการร่วมกัน เพื่อประเมินความเหมาะสมเบื้องต้นของโครงการเพื่อเสนอต่อธนาคารพัฒนาเอเชีย เมื่อธนาคารฯ เห็นชอบแล้วจึงจะดำเนินการ ศึกษาความเหมาะสมของโครงการโดยละเอียด ทั้งด้านเทคนิคและการบริหารจัดการ โดยในขั้นตอนนี้จะดำเนินการรณรงค์ให้ความรู้กับประชาชน ควบคู่กันไปด้วย จากนั้นจึงเสนอผลการศึกษาและข้อเสนอโครงการต่อธนาคารอีกครั้ง เพื่อพิจารณาเห็นชอบให้ดำเนินการออกแบบรายละเอียดและ ก่อสร้างต่อไป
    5. การจัดหาที่ปรึกษา

    6. การให้บริการของที่ปรึกษาสำหรับโครงการย่อยจะแยกออกเป็น 2 ลักษณะ ดังนี้
      (ก) การศึกษาความเหมาะสม การจัดเตรียมโครงการ การออกแบบเบื้องต้น และการคุมงาน
      (ข) การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม การวิเคราะห์ด้านเศรษฐศาสตร์และการเงิน การร่วมมือของชุมชน และการบริหารโครงการ
    7. การเพิ่มขีดความสามารถขององค์การบริหารส่วนจังหวัดและเทศบาล

    8. ภายหลังจากที่ธนาคารฯ ได้ตอบอนุมัติการกู้เงินแล้ว จะมีการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่นที่ เกี่ยวข้องกับโครงการ
    9. กำหนดเวลาดำเนินโครงการ

    10. ระยะเวลาโครงการจะใช้เวลาประมาณ 6 ปี เริ่มตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2544-2549 โดยการดำเนินการของแต่ละโครงการย่อย จะใช้เวลา 3-4 ปี ซึ่งระยะแรกจะดำเนินการในกลุ่มพื้นที่ที่มีความสำคัญเร่งด่วนก่อน
6. ผลที่คาดว่าจะได้รับ :
  1. สามารถแก้ไขปัญหาการขาดแคลนที่กำจัดมูลฝอยของชุมชนต่างๆ ในพื้นที่โครงการ ซึ่งมีปัญหาที่อยู่ในลำดับแรกๆ
  2. มูลฝอยของชุมชนได้รับการกำจัดอย่างถูกสุขลักษณะ
  3. คุณภาพชีวิตและสุขภาพอนามัยของประชาชนในพื้นที่โครงการ
  4. สามารถประหยัดงบประมาณ บุคลากร ที่ดิน ในการกำจัดมูลฝอยทั้งภาครัฐบาล และหน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่น
7. การดำเนินงานที่ผ่านมา :
  • ปี 2539
    • ADB ได้สนับสนุนที่ปรึกษามาศึกษาเบื้องต้นและจัดทำแผนหลักการจัดการขยะมูลฝอย ซึ่งผลการศึกษาการศึกษาได้เสนอให้มีการปรับปรุงวิธีการกำจัดขยะมูลฝอยให้ถูกสุขลักษณะ โดยการจัดตั้งศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยรวมในแต่ละภูมิภาค
  • ปี 2540
    • ADB ได้ส่งคณะผู้เชี่ยวชาญมาประเมินความเป็นไปได้ในการให้เงินกู้ในลักษณะโครงการแยกส่วน(Sector Loan) วงเงิน 118 ล้านเหรียญสหรัฐ
    • คพ. และ ADB ได้ลงนามเอกสาร MOU ของโครงการในเดือนพฤศจิกายน 2540
  • ปี 2541
    • คพ. ได้จัดทำโครงการเงินกู้เสนอสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง เพื่อบรรจุไว้ในแผนเงินกู้ประจำปีงบประมาณ 2542 แต่เนื่องจากการดำเนินงานด้านการจัดการมูลฝอยมีความซ้ำซ้อนของพื้นที่และเงินงบประมาณ จำเป็นต้องมีการปรับแผนโครงการใหม่ให้สอดคล้องกับการดำเนินงาน ดังนั้น จึงได้แจ้ง สศค.ในการขอเลื่อนการบรรจุแผนเงินกู้เป็นปี 2543/2544 แทน
  • ปี 2542
    • ADB ได้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญมาจัดทำแนวทางการให้เงินกู้ในลักษณะแยกส่วน (Sector Loan) พร้อมทั้งได้ให้ข้อเสนอแนะการวางแผนการดำเนินงานขั้นตอนต่าง ๆ
    • คณะเจ้าหน้าที่ของ ADB ได้เดินทางมาประเทศไทยในเดือนเมษายน เพื่อติดตามผลการดำเนินงาน(ADB-Country Programming Mission) ได้บรรจุโครงการเงินกู้ดังกล่าวไว้ในปี 2544 นอกจากนี้ธนาคารฯ จะสนับสนุน T.A. เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความสามารถให้กับบุคลากรด้านการจัดการมูลฝอยในปี 2543 และ 2544
    • เทศบาลเมืองพิษณุโลก ได้มีหนังสือแจ้งความประสงค์ที่จะเข้าร่วมโครงการ และอยู่ในระหว่างการติดต่อประสานงานกับ ADB

8. ปัญหาอุปสรรคและข้อคิดเห็น :
ในการจัดสรรงบประมาณจะต้องพิจารณาความซ้ำซ้อน/ความสอดคล้องของพื้นที่โครงการ/โครงการ ในแผนปฏิบัติการเพื่อการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมระดับจังหวัดหรือแผนเงินกู้จากแหล่งอื่นๆดังนั้น จำเป็นต้องมีการหารือกับท้องถิ่นต่างๆ ที่เป็นพื้นที่โครงการให้มีข้อตกลงก่อน หรืออาจต้องดำเนินการ คู่ขนานกับการขอเงินกู้



การดำเนินงานความร่วมมือระหว่างประเทศด้านการจัดการมูลฝอยและสารอันตราย

โครงการจัดตั้งศูนย์จัดการขยะมูลฝอยรวมในภาคตะวันตก (จังหวัดราชบุรี กาญจนบุรี และเพชรบุรี)

1. ชื่อข้อตกลง/โครงการ : โครงการจัดตั้งศูนย์จัดการขยะมูลฝอยรวมในภาคตะวันตก (จังหวัดราชบุรี กาญจนบุรี และเพชรบุรี) (Feasibility Study for The Regional Solid Waste Facility)

2. ประเทศ : สหรัฐอเมริกา

3. องค์กร/สถาบัน : US. Trade and Development Agency (US.TDA)

4. หน่วยงานที่รับผิดชอบ : ฝ่ายจัดการมูลฝอยชุมชน สำนักจัดการสารอันตรายและกากของเสีย กรมควบคุมมลพิษ

5. สรุปสาระสำคัญของโครงการ :

  • ความเป็นมา
    กรมควบคุมมลพิษได้รับการสนับสนุนจาก US. Trade and Development Agency (USTDA) ในการสำรวจ และวิเคราะห์ ทั้งด้าน เทคนิคและเศรษฐศาสตร์ องค์กร และกฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อกำหนดแนวทางในการจัดการมูลฝอยที่เหมาะสมสำหรับภูมิภาคตะวันตกของประเทศไทย โดยได้จัดทำข้อตกลงระหว่าง USTDA กับกรมควบคุมมลพิษ ดำเนินโครงการศึกษาเพื่อการจัดตั้งศูนย์จัดการขยะมูลฝอยรวมภาคตะวันตก ซึ่ง ครอบคลุมพื้นที่ที่สมควรดำเนินการ 3 จังหวัด คือ ราชบุรี กาญจนบุรี และเพชรบุรี โดยในการศึกษานี้จะรวมตั้งแต่การสำรวจและคัดเลือกพื้นที่ที่มี ศักยภาพเหมาะสมสำหรับเป็นที่ตั้งศูนย์ สถานีขนถ่าย พื้นที่ที่ให้บริการ การออกแบบเบื้องต้น การวิเคราะห์ความเหมาะสมทั้งในด้านเศรษฐศาสตร์ สังคมและสิ่งแวดล้อม ซึ่งในการศึกษาเบื้องต้นจะได้สถานที่ตั้งโครงการ พื้นที่ที่จะให้บริการ รูปแบบวิธีขนส่งและกำจัด ตลอดจนรูปแบบการบริหาร ดำเนินงานเพื่อเป็นกรอบในการดำเนินการด้านการจัดการขยะมูลฝอยต่อไป

  • วัตถุประสงค์
    1. เพื่อคัดเลือกสถานที่ที่มีศักยภาพเหมาะสม ในการดำเนินการจัดตั้งศูนย์จัดการขยะมูลฝอยรวมในภาคตะวันตก
    2. เพื่อให้มีการจัดตั้งศูนย์จัดการขยะมูลฝอย และสิ่งปฏิกูลส่วนกลางที่สามารถใช้ร่วมกันได้ระหว่างชุมชนหลายแห่งที่อยู่ในพื้นที่ใกล้เคียง
    3. ปรับปรุงด้านสาธารณสุขจากสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่ของชุมชนเมือง
    4. เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรเอกชนและประชาชนมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหามูลฝอยและสิ่งปฏิกูลมากขึ้น

  • ระยะเวลาดำเนินงาน
    12 เดือน

  • งบประมาณ
    งบประมาณในการดำเนินงานจำนวน 210,142 เหรียญสหรัฐ โดยเป็นงบช่วยเหลือจาก US.TDA ทั้งหมด

  • ขั้นตอนการดำเนินงาน
    ขณะนี้อยู่ในระหว่างดำเนินการศึกษาความเหมาะสมของโครงการโดยบริษัทที่ปรึกษา CDM
6. ผลที่คาดว่าจะได้รับ :
  1. สามารถคัดเลือกสถานที่ที่มีศักยภาพเหมาะสมในการจัดตั้งเป็นสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย จำนวน 6 แห่ง
  2. สามารถคัดเลือกสถานที่ที่มีศักยภาพเหมาะสมในการจัดตั้งศูนย์กำจัดมูลฝอยรวม จำนวน 3 แห่ง เพื่อดำเนินการศึกษาออกแบบ รายละเอียดต่อไป
  3. สร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานท้องถิ่นในการแก้ไขปัญหาจัดการมูลฝอยชุมชน
7. การดำเนินงานที่ผ่านมา : ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาอนุมัติโครงการจาก DANCED

8. ปัญหาอุปสรรคและข้อคิดเห็น : -


ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
กองแผนงานและประเมินผล
กลุ่มเศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อมและวิเทศสัมพันธ์
โทร. 0 2298 2475 โทรสาร 0 2298 2471
E-mail : jiranun(dot)h(at)pcd(dot)go(dot)th



หน้าแรก | เกี่ยวกับคพ. | ข้อมูลและบริการ | ประชาสัมพันธ์ | ดาวน์โหลด | ติดต่อเรา | Site Map Switch to PCD English home page
Copyright © 2004 by Pollution Control Department. All rights Reserved.