แผนฟื้นฟูและปรับปรุงระบบฯ


บทนำ
วัตถุประสงค์ และเป้าหมายการดำเนินงาน
สถานภาพระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชน
องค์ประกอบของแผนฟื้นฟูและปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชน
แนวทางการดำเนินงานเพื่อฟื้นฟูสภาพระบบบำบัดน้ำเสีย
ปัญหาการดำเนินงานระบบบำบัดน้ำเสีย
แผนฟื้นฟูและปรับปรุงระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียรวมชุมชนทั่วประเทศ [ Download 1.13 MB ]


บทนำ

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้จัดทำแผนฟื้นฟูและปรับปรุงระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนทั่วประเทศ แล้วเสร็จเมื่อเดือนพฤษภาคม 2546 โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะเร่งดำเนินการ ฟื้นฟูสภาพของระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนที่มีปัญหาไม่สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพให้กลับมาดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเดิมโดยเร็ว รวมทั้งเร่งเสริมสร้างศักยภาพและความพร้อมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทั้งด้านการบริหารจัดการ และการดำเนินงานระบบบำบัดน้ำเสียและดูแลบำรุงรักษา เพื่อให้สามารถบริหารงานระบบบำบัดน้ำเสียได้อย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง รวมทั้งต้องมีส่วนร่วมรับผิดชอบดำเนินงานและค่าใช้จ่ายในการเดินระบบด้วย

ในการดำเนินงานเพื่อจัดทำแผนฟื้นฟูฯ นั้น กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ ได้คำนึงถึงการดำเนินงานแบบบูรณาการระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องภายใต้กระทรวงทรัพยากรฯ จึงได้จัดตั้งหน่วยตรวจสอบและฟื้นฟูระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนทั่วประเทศ ขึ้นเมื่อเดือนมีนาคม 2546 เพื่อสำรวจ ตรวจสอบสภาพระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียทั่วประเทศและประเมินผล พร้อมวิเคราะห์แนวทางการฟื้นฟูสภาพและประมาณการค่าใช้จ่าย โดยเป็นการดำเนินงานร่วมกันของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัด สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม องค์การจัดการน้ำเสีย และกรมควบคุมมลพิษ โดยที่กรมควบคุมมลพิษเป็นหน่วยงานรับผิดชอบหลักในการจัดทำแผนฟื้นฟูฯ ซึ่งเป็นแผนงานส่วนหนึ่งที่กำหนดให้มีการดำเนินงานภายใต้แผนการจัดการน้ำเสียชุมชนแห่งชาติ

วัตถุประสงค์

1. เพื่อฟื้นฟู ปรับปรุง ระบบรวบรวมน้ำเสียและระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนให้สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. เพื่อเสริมสร้างความพร้อมให้กับท้องถิ่นให้สามารถบริหารงานและรับผิดชอบการเดินระบบฯ ได้อย่างต่อเนื่องด้วยตนเอง

เป้าหมายการดำเนินงาน

ระบบบำบัดน้ำเสียฯ
ระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนจำนวน 77 แห่ง สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีส่วนร่วมรับผิดชอบดำเนินการและมีความพร้อมในการบริหารงานและดูแลบำรุงรักษาระบบฯ ได้อย่างต่อเนื่องภายในปี พ.ศ. 2549

สถานภาพระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชน

การสำรวจตรวจสอบระบบบำบัดน้ำเสียจำนวน 77 แห่ง โดยหน่วยตรวจสอบฯ ที่กระทรวงทรัพยากรฯ ตั้งขึ้น และประเมินผลการดำเนินงานของระบบบำบัดน้ำเสีย โดยใช้เกณฑ์การประเมินด้านการเดินระบบ ด้านความพร้อมในการดำเนินงาน ด้านความพร้อมของบุคลากร และด้านความพร้อมของงบประมาณ ดังนี้
  • ระบบบำบัดน้ำเสียที่จัดอยู่ในเกณฑ์ดีมากไม่ปรากฎ
  • ระบบบำบัดน้ำเสียที่จัดอยู่ในเกณฑ์ดี 13 แห่ง
  • ระบบบำบัดน้ำเสียที่จัดอยู่ในเกณฑ์พอใช้ 39 แห่ง
  • ระบบบำบัดน้ำเสียที่จัดอยู่ในเกณฑ์ต่ำ 11 แห่ง
  • ระบบบำบัดน้ำเสียที่อยู่ในระหว่างการดำเนินการก่อสร้างยังไม่แล้วเสร็จ 14 แห่ง
ระบบบำบัดน้ำเสียตามเกณฑ์การดำเนินการ
 
ระบบบำบัดน้ำเสียตามเกณฑ์การดำเนินการ
คลิกที่นี่เพื่อขยายรูปภาพ

องค์ประกอบของแผนฟื้นฟูและปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชน

แผนฟื้นฟูและปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชน ประกอบด้วย 3 แผนงานย่อย ดังนี้
    1. การฟื้นฟู ปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียและระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชน เพื่อปรับปุรง ซ่อมแซมเครื่องจักรอุปกรณ์การบำบัดน้ำเสียและฟื้นฟูสภาพระบบรวบรวมน้ำเสียและระบบบำบัดน้ำเสียให้สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    2. สนันสนุนการเดินระบบและการดูแลบำรุงรักษา เพื่อช่วยเหลือสนับสนุนด้านงบประมาณให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในช่วงระยะแรกของการฟื้นฟูในลักษณะทดถอยเป็นเวลา 4 ปี เป็นการเสริมศักยภาพของท้องถิ่นในระหว่างเตรียมความพร้อมด้านงบประมาณของท้องถิ่นในระยะยาว

    3. การดำเนินงานภายหลังการฟื้นฟู เพื่อดำเนินการช่วยเหลือท้องถิ่นในการเตรียมความพร้อมทั้งด้านการบริหารจัดการและการดำเนินงานระบบบำบัดน้ำเสีย และสามารถดำเนินงานได้ด้วยตนเองในอนาคต

ในการดำเนินงานมุ่งเน้นให้เกิดความเชื่อมโยงและความสัมพันธ์กันของการดำเนินงาน โดยมีหน่วยงานรับผิดชอบร่วมสนับสนุนการดำเนินการที่สอดคล้องกัน ดังนี้
องค์ประกอบของแผนฟื้นฟูฯ

แนวทางการดำเนินงานเพื่อฟื้นฟูสภาพระบบบำบัดน้ำเสีย

กรมควบคุมมลพิษ ได้วิเคราะห์และประมวลผล เพื่อกำหนดแนวทางการดำเนินการแก้ไขปัญหา โดยคำนึงถึงการนำแนวทางการบริหารจัดการมาใช้อย่างเป็นรูปธรรม โดยกำหนดแนวทางให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นหน่วยงานหลักในการปฏิบัติ ซึ่งได้วิเคราะห์ในภาพรวมทั้งด้านสถานถาพการดำเนินงานของระบบและปัญหาด้านการจัดกลุ่มระดับการดำเนินงานระบบบำบัดน้ำเสีย ทำให้สามารถสรุปแนวทางการดำเนินงานเพื่อฟื้นฟูสภาพระบบบำบัดน้ำเสียได้เป็น 3 แนวทาง คือ
    1. การเร่งรัดฟื้นฟูปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนที่ก่อสร้างเสร็จแล้วและมีปัญหาไม่สามารถดำเนินงานระบบฯ ได้อย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง

    2. การสนับสนุนด้านงบประมาณการเดินระบบฯ ให้ท้องถิ่นในระยะแรก เพื่อเสริมสร้างศักยภาพให้ท้องถิ่นในระหว่างการเตรียมความพร้อม

    3. การสร้างความพร้อมให้กับท้องถิ่นในการบริหารจัดการ

ปัญหาการดำเนินงานระบบบำบัดน้ำเสีย

ระบบบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนเหล่านี้ ส่วนใหญ่ที่มีปัญหาทำให้ไม่สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดจากสาเหตุ 4 ประการ คือ
    1. ขาดบุคลากรที่ชำนาญด้านการเดินระบบและควบคุมดูแลรักษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นส่วนใหญ่จะมีปัญหาขาดบุคลากรที่ทำหน้าที่โดยตรงในการดูแลและควบคุมระบบ นอกจากนี้บุคลากรที่มารับหน้าที่มักจะมีปัญหาไม่มีความรู้และทักษะด้านการจัดการน้ำเสียและควบคุมดำเนินงานระบบฯ

    2. ขาดความชัดเจนในด้านการบังคับใช้กฎหมายโดยเฉพาะกฎหมายหรือข้อบังคับด้านการจัดเก็บค่าบริการบำบัดน้ำเสียที่ควรเป็นนโยบายที่ชัดเจนจากภาครัฐเพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นถือปฏิบัติตามหลักการผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย

    3. ขาดการประชาสัมพันธ์ให้ความรู้และข้อเท็จจริงแก่ชุมชนและประชาชน รวมทั้งการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและร่วมตัดสินใจดำเนินการจัดการน้ำเสีย ตลอดจนการสร้างการมีส่วนร่วมดำเนินการทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน

    4. ขาดงบประมาณสำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานระบบบำบัดน้ำเสีย เนื่องจากไม่มีความพร้อมในด้านการบริหารจัดการ ทำให้ท้องถิ่นละเลยไม่ดำเนินงานระบบอย่างจริงจัง


ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

สำนักจัดการคุณภาพน้ำ
โทรศัพท์ 0 2298 2214 โทรสาร 0 2298 2202
E-mail : somchai(dot)s(at)pcd(dot)go(dot)th





กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม